Η Λευκή Βίβλος για τον αθλητισμό

του Χρήστου Πιλάλη* από την Αυγή (14/12/07)

Τον Ιούλιο του 2007 η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εξέδωσε τη Λευκή Βίβλο για τον Αθλητισμό, ένα έγγραφο 22 σελίδων με δέσμη προτάσεων κοινοτικής δράσης. Από την πρώτη σελίδα της η Λευκή Βίβλος δίνει το στίγμα της ως ένα κείμενο που πρωτίστως σκοπεύει να παίξει ρυθμιστικό ρόλο στα οικονομικά του ευρωπαϊκού αθλητισμού. Προσδιορίζει τον αθλητισμό ως ένα διευρυμένο κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο και επισημαίνει ότι “ο επαγγελματικός αθλητισμός καθίσταται ολοένα και πιο σημαντικός και συμβάλλει εξίσου στον κοινωνικό ρόλο του αθλητισμού”. Δηλώνεται επίσης η επιθυμία να προωθηθούν πολλά ζητήματα που άπτονται του αθλητισμού όπως: η ανάγκη βελτίωσης της δημόσιας υγείας μέσω της σωματικής άσκησης, η ανάγκη συνένωσης όλων των δυνάμεων για την καταπολέμηση του ντόπινγκ, η ενίσχυση του ρόλου του αθλητισμού στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, η προώθηση του εθελοντισμού και η ενεργός συμμετοχή του πολίτη στα κοινά μέσω του αθλητισμού, η ανάγκη προσφοράς του αθλητικού δυναμικού στην υπηρεσία της κοινωνικής ένταξης, της ενσωμάτωσης και των ίσων ευκαιριών, η ενίσχυση της πρόληψης και της καταπολέμησης του ρατσισμού και της βίας, η εξαγωγή των ευρωπαϊκών αξιών σε άλλα μέρη του κόσμου, η στήριξη της αειφόρου ανάπτυξης.

Για τις περισσότερες από αυτές τις ανάγκες που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει στον γενικό τους χαρακτήρα, οι προτάσεις της Επιτροπής κινούνται στο επίπεδο του ανέξοδου ευχολογίου αφού κατ’ ουσία το μόνο που κάνουν είναι να προτρέπουν στο να διαμορφωθούν οι αναγκαίες πρακτικές από τους αρμόδιους φορείς. Έτσι για παράδειγμα, για την αειφόρο ανάπτυξη η Επιτροπή λέει γενικόλογα ότι οι ευρωπαϊκές αθλητικές διοργανώσεις και οι διοργανωτές αθλητικών εκδηλώσεων “θα πρέπει” να θέτουν περιβαλλοντικούς στόχους προκειμένου να εξασφαλίσουν την περιβαλλοντική βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων τους. Για άλλες πάλι από αυτές διατυπώνεται η προτροπή αξιοποίησης κάποιων υπαρκτών ευρωπαϊκών δράσεων (που αφορούν συγγενικούς με τον αθλητισμό τομείς) προκειμένου “έμμεσα” να χρηματοδοτηθούν και οι τομείς του αθλητισμού που εντοπίζονται στη Βίβλο.

Με αυτόν τον τρόπο “προετοιμάζεται” η ιδεολογική αποδοχή της Βίβλου από την μεγάλη μάζα των μικρών και μεσαίων παραγόντων του αθλητισμού που πιθανά θα “τσιμπήσουν” στο βραχυχρόνιο κίνητρο της -για πρώτη φορά- απορρόφησης κάποιων κονδυλίων από άλλες ευρωπαϊκές δράσεις. Π.χ. για τη σωματική άσκηση για τη βελτίωση της υγείας, η Βίβλος επιδιώκει να εντάξει αυτή την πρωτοβουλία σε ποικίλα χρηματοδοτικά μέσα όπως: το 7ο πρόγραμμα – πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη(!!!) ή το πρόγραμμα για τη δημόσια υγεία 2007-2013 ή τα προγράμματα “Νεολαία” και “Ενεργός συμμετοχή του πολίτη στα κοινά” ή τα προγράμματα δια βίου μάθησης.

Στο κεφάλαιο όμως για την οικονομική διάσταση του αθλητισμού (στο ζουμί δηλαδή), αναφέρεται ότι ο αθλητισμός μπορεί να συνδυαστεί με τον τουρισμό και μπορεί να πυροδοτήσει την αναβάθμιση των υποδομών και να δημιουργήσει νέες συμπράξεις για τη χρηματοδότηση αθλητικών και ψυχαγωγικών εγκαταστάσεων (με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει)! Το κεφάλαιο για την ιδιαιτερότητα του αθλητισμού επισημαίνει κάτι που θα το δούμε πολλές φορές στο υπόλοιπο κείμενο: ότι το δίκαιο περί ανταγωνισμού και οι διατάξεις για την εσωτερική αγορά εφαρμόζονται στον αθλητισμό, αφού αποτελεί οικονομική δραστηριότητα. Στο κεφάλαιο για την καταπολέμηση του ντόπινγκ αναφέρεται αρχικά ότι το ντόπινγκ υπονομεύει την αρχή του ανοικτού και δίκαιου ανταγωνισμού, μετά ότι αποτελεί αντικίνητρο και τοποθετεί τον επαγγελματία σε συνθήκες αδικαιολόγητης πίεσης και τελευταία το ότι επηρεάζει σημαντικά την εικόνα του αθλητισμού και απειλεί την υγεία του αθλητή.

Υπάρχει ξεχωριστό κεφάλαιο για τους manager των παικτών για τους οποίους διαπιστώνεται η αναγκαιότητα ύπαρξής τους, αν και εντοπίζεται ότι κάποιοι εμπλέκονται σε διαφθορά, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, εκμετάλλευση ανήλικων παικτών, κ.λπ. Έτσι η επιτροπή δεσμεύεται να κάνει επισκόπηση των δραστηριοτήτων των manager προκειμένου να πάρει μέτρα για την νομότυπη λειτουργία τους. Σε άλλα κεφάλαια, για τις μεταγραφές, για τα συστήματα αδειοδότησης των επαγγελματικών αθλητικών σωματείων, για τα ΜΜΕ, επισημαίνεται διαρκώς η ανάγκη εφαρμογής των διατάξεων περί ανταγωνισμού, ο σεβασμός της εσωτερικής αγοράς και των κανόνων χρηματοοικονομικής διαχείρισης της Ε.Ε. Στη 18η σελίδα της βίβλου δηλώνεται ότι η Επιτροπή θα στηρίξει συμπράξεις δημοσίου – ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) που είναι αντιπροσωπευτικές των αθλητικών συμφερόντων.

Είναι σαφές από τα παραπάνω παραδείγματα, ότι στόχος της βίβλου είναι η αντιμετώπιση του αθλητισμού ως μιας ακόμα μεγάλης αγοράς, για την οποία η Ε.Ε. επιθυμεί να χαράξει κανόνες, προκειμένου το πεδίο να είναι ελκυστικό στους ενδιαφερόμενους επενδυτές. Η ανθρωποκεντρική διάσταση της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού μόνο ως άλλοθι υπάρχει στη βίβλο. Η αριστερά οφείλει να αντιδράσει συγκροτημένα, αντιπροτείνοντας τον αθλητισμό ως μια μακρόχρονη διαδικασία που ξεκινά με ευθύνη του κράτους από την προσχολική, φτάνει μέχρι την τριτοβάθμια εκπαίδευση και παράλληλα συνδέεται με άλλες μορφές αθλητικής δραστηριότητας, τέτοιες όπως ο σωματειακός αθλητισμός και οι δραστηριότητες που αναπτύσσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Να αντιπροτείνουμε στη Λευκή Βίβλο έναν αθλητισμό για τον άνθρωπο κι όχι για τα κέρδη.

* Ο Χρήστος Πιλάλης (ΠΚ Καλλιθέας, ΔΣ “Ν. Πουλαντζάς”) συμμετέχει στην “Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση”.