Ποια Ένωση, ποιας Ευρώπης και για ποιους;

του Χρίστου Χαραλαμπόπουλου* από την Κυριακάτικη Αυγή (30/12/07)

Το περιεχόμενο της συνθήκης της Λισσαβώνας που υπέγραψαν πρόσφατα οι ηγέτες των 27 χωρών της Ε.Ε. όπως επίσης και η πολιτική επιλογή τους να επικυρωθεί η νέα συνθήκη από τα κοινοβούλια των χωρών μελών -με την εξαίρεση της Ιρλανδίας- αποκαλύπτουν με τον πιο έντονο τρόπο, το αδιέξοδο του ενωσιακού εγχειρήματος και την βαθειά κρίση στην οποία έχει βυθιστεί η Ε.Ε. Ένα αδιέξοδο που άρχισε να διαφαίνεται από την συνθήκη του Μάαστριχτ και μία κρίση η οποία άρχισε να βαθαίνει με πολύ γρήγορους ρυθμούς από την “ενδιάμεση” συνθήκη της Νίκαιας.

Από τον Δεκέμβριο του 2000 η Ε.Ε. βρίσκεται και λειτουργεί σε ένα αφασιακό “ανάμεσα” που προσπάθησε να καλύψει η βεβιασμένη της διεύρυνση, η οποία έπρεπε να λειτουργήσει μέσα σε περιβάλλον θεσμικής αναπηρίας. Η Ε.Ε. από την κατασκευή της ήταν ένα πολιτικό μόρφωμα που λειτουργούσε ερήμην των λαών και τα έντονα γραφειοκρατικά χαρακτηριστικά που είχε, τα οποία ενισχύθηκαν με το πέρασμα των χρόνων -δημιουργώντας παράλληλα ένα δίκαιο που υπεράσπιζε και κατοχύρωνε τα συμφέροντα μίας καπιταλιστικής ελίτ- καθιστούν σήμερα αδύνατη οποιαδήποτε προσπάθεια μεταρρύθμισής της.

Η νέα συνθήκη της Λισσαβώνας ήρθε να αντικαταστήσει το εξάμβλωμα του ευρωσυντάγματος. Υιοθετεί σε πολύ μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο του, με ηπιότερες διατυπώσεις και μεγαλύτερη ασάφεια. Αυτό το γεγονός επιτρέπει -και επιβάλλει- τις ερμηνείες που κάθε φορά θα επιλέγει ο σκληρός γραφειοκρατικός πυρήνας των Βρυξελλών και των κυβερνήσεων των χωρών του σκληρού πυρήνα, που κινούνται με συνέπεια σε μία αιχμηρότατη νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική. Ενός πυρήνα, μάλιστα, που στην κορυφή του δεν έχει ούτε κατά διάνοια την προσχηματική συνοχή που πρόσφερε κάποτε ο γαλλογερμανικός άξονας.

Η επικύρωση της νέας συνθήκης με δημοψηφίσματα, θα οδηγούσε σε ένα ακόμη φιάσκο και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο επιλέχθηκε η διαδικασία επικύρωσής της μέσα από τα κοινοβούλια, όπου κυριαρχεί η (γραφειοκρατικής αντίληψης) “κατασκευασμένη” πλειοψηφία. Σε μία ένωση κρατών με τεράστιο δημοκρατικό έλλειμμα, δεν υπάρχει πιο ταιριαστός τρόπος νομιμοποίησης. Τα εθνικά κοινοβούλια, όπως και το ευρωκοινοβούλιο, αποτελούν το άλλοθι μία δημοκρατίας που λειτουργεί όπου και όσο επιτρέπουν τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου. Συμφέροντα που στηρίζονται από αντιδημοκρατικούς και ανεξέλεγκτους μηχανισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα.

Η Ε.Ε. που περιγράφεται από την συνθήκη της Λισσαβώνας, είναι ένα φάντασμα που δεν έχει να κάνει τίποτε με τα χαρακτηριστικά της διπλής ένωσης ευρωπαϊκών κρατών και λαών, με κοινούς στόχους και οράματα αλλά και συμπεφωνημένο τρόπο υλοποίησής τους. Έχει να κάνει με μία τύποις “ένωση” που έχει υποταχθεί στις απαιτήσεις των ΗΠΑ και αποδέχεται τις εντολές της Ουάσιγκτον στον περιορισμό των δημοκρατικών ελευθεριών και των ατομικών δικαιωμάτων αλλά και την ταχύτατη αποδόμηση του κοινωνικού κράτους. Οι λαοί δεν έχουν να περιμένουν τίποτε από μία τέτοια Ευρώπη. Ούτε από μία προοπτική “προοδευτικής μεταρρύθμισης” της φυσιογνωμίας της.

Η άλλη Ευρώπη που είναι εφικτή, είναι μία Ευρώπη σοσιαλιστική που θα γεννηθεί μέσα από τον δρόμο των ρήξεων. Ρήξεις που θα προκληθούν με την διατύπωση μίας σειράς αιτημάτων, τα οποία θα αποτελέσουν το πλαίσιο των πολιτικών μας αγώνων ενώ παράλληλα θα αποκαλύπτουν και θα αμφισβητούν την σημερινή δομή, λειτουργία και προοπτική της Ε.Ε. Τα αιτήματα για μια άλλη Ευρώπη πρέπει να περιστρέφονται γύρω από τέσσερις άξονες.

1. Τη δημιουργία μίας Ευρώπης δημοκρατικής που πρέπει να εξαλείψει το δημοκρατικό έλλειμμα, να αποκαταστήσει τον θεσμικό παραλογισμό της διπλής νομιμότητας, να αποδώσει στο ευρωκοινοβούλιο τις εξουσίες του και να επιτρέψει τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τον περιορισμό των εξουσιών της, που εξυπηρετούν αποκλειστικά τις επιδιώξεις του μεγάλου πολυεθνικού κεφαλαίου. Αυτή η δημοκρατική Ευρώπη πρέπει να απαντά στο ερώτημα “ποιός αποφασίζει;”. Και αυτοί που πρέπει να αποφασίζουν είναι οι λαοί και οι εργαζόμενοι.

2. Τη θεμελίωση και την υπεράσπιση της Κοινωνικής Ευρώπης, που αρνείται την αναγόρευση των πάντων σε εμπόρευμα και την παράδοσή τους στην ανεξέλεγκτη αγορά με το ή τα “αόρατα χέρια”. Η κοινωνική Ευρώπη πρέπει να εγγυάται την εργασιακή ασφάλεια, να καταδικάζει και να αποκλείει την εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που δημιουργούν την φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, να διασφαλίζει το 35ωρο και να δημιουργεί θέσεις απασχόλησης, να αναβαθμίζει την ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών και να διευρύνει τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και τις ελευθερίες.

3. Τη δημιουργία μίας “πράσινης” Ευρώπης, μίας Ευρώπης οικολογικής όπου η προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να είναι πάνω από το κυνήγι των κερδών. Μίας Ευρώπης οικολογικής που δεν πρέπει να ιδιωτικοποιεί τους φυσικούς πόρους, να μην βασίζει την ανάπτυξή της στο πετρέλαιο και την πυρηνική ενέργεια, να ενισχύει την χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να απαγορεύει την χρήση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών.

4. Τη δημιουργία μίας Ευρώπης της Ειρήνης και της αλληλεγγύης που δεν μπορεί να αποτελεί τον συνεταίρο των ΗΠΑ στο ρόλο του χωροφύλακα του κόσμου. Μίας Ευρώπης ειρηνικής που πρέπει να πρωτοστατήσει στην κατάργηση της εξουσίας των θεσμών του νεοφιλελευθερισμού (ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου) να απεξαρτηθεί από το ΝΑΤΟ, να χαρίσει τα χρέη στις χώρες του τρίτου κόσμου και να προσφέρει οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια χωρίς προϋποθέσεις.

* Ο Χρίστος Χαραλαμπόπουλος (ΠΚ ΣπορFM) συμμετέχει στην “Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση”.