Για τα νέα οικονομικά μέτρα

του Μάκη Ντόβολου* από την Εποχή της 03/05/09.

Οι οικογενειακές τραγωδίες που έλαβαν χώρα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη με αιτία απλήρωτα στεγαστικά δάνεια και την επικείμενη κατάσχεση ακινήτων, αποτελούν τα «εκκωφαντικά» μηνύματα που μας στέλνει μια νέα κοινωνική πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που θα διαμορφωθεί από τον εφιαλτικό συνδυασμό της ραγδαίας υποχώρησης της οικονομικής δραστηριότητας και της υπερχρέωσης εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών.

Και ενώ θα περίμενε κανείς η κυβέρνηση να ταρακουνηθεί από τα γεγονότα αυτά και να προχωρήσει σε μέτρα προστασίας των δανειοληπτών και παράλληλα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξακολουθεί να κινείται χωρίς παρεκκλίσεις στον ίδιο νεοφιλελεύθερο δρόμο.

Εξαρτημένη πλήρως από το τραπεζικό κεφάλαιο και τα κατασκευαστικά συμφέροντα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα ενίσχυσης του κλάδου της οικοδομής τα οποία όμως ουσιαστικά βοηθούν τις τράπεζες (να αυξήσουν τις δανειοδοτήσεις έχοντας ως διασφάλιση και την εγγύηση του δημοσίου πέραν της υποθήκης που μπαίνει στο ίδιο το ακίνητο), τους κατασκευαστές (να σπρώξουν μέρος των αδιάθετων κατοικιών χωρίς να αναγκαστούν να προχωρήσουν σε μείωση τιμών) και όσους έχουν την οικονομική άνεση να πάρουν και δεύτερο στεγαστικό δάνειο (π.χ. για εξοχική κατοικία), αφού το όφελος που έχουν πλέον είναι σημαντικό.

Όπως όμως και στη περίπτωση των μέτρων για τα αυτοκίνητα, η κυβέρνηση κινείται δογματικά στην αποτυχημένη νεοφιλελεύθερη λογική της αύξησης της κατανάλωσης, κυρίως μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, προκειμένου να στηρίξει ορισμένους βασικούς κλάδους της οικονομίας. Μέτρα όμως που πέραν του πολιτικού οφέλους που ενδέχεται να έχουν, καθώς αφορούν πρωτίστως τμήματα των μεσαίων και ανώτερων εισοδηματικά στρωμάτων, ελάχιστη θετική επίδραση θα έχουν στην οικονομία και την απασχόληση αφού δεν στηρίζονται σε πραγματική αύξηση του διαθεσίμου εισοδήματος αλλά σε δανεικό χρήμα και στη σημαντική επιβάρυνση των δημοσίων οικονομικών.

Αντίθετα στην ανάκαμψη της οικονομίας θα βοηθούσε μια πολιτική ενίσχυσης του εισοδήματος των λαϊκών στρωμάτων και υλοποίησης ενός μεγάλου προγράμματος δημοσίων επενδύσεων με μια νέα αναπτυξιακή λογική, πολιτικές που μπορούν άνετα να υλοποιηθούν εφόσον υπάρξει γενναία αναδιανομή εισοδήματος (το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού έχει εισόδημα 6 και πλέον φορές υψηλότερο σε σύγκριση με το φτωχότερο 20%). Αυτή η κατεύθυνση στην οικονομική πολιτική θα μείωνε πραγματικά και την ανεργία, σε αντίθεση με τον πλασματικό τρόπο που επιλέγει η κυβέρνηση μέσω επιδοτήσεων σε εργοδότες, προγραμμάτων stage κ.ά.

Αυτή η πολιτική όμως βρίσκεται εκτός των πλάνων της κυβέρνησης, η οποία όταν τίθενται τέτοια ζητήματα στο δημόσιο διάλογο, ξαφνικά θυμάται τα δημόσια ελλείμματα και χρέη! Μνήμη βέβαια επιλεκτική, καθώς η κυβέρνηση αποδεικνύεται ιδιαιτέρως γενναιόδωρη σε άλλες περιπτώσεις, όπως π.χ. με τις ενισχύσεις σε τράπεζες, εταιρίες εμπορίας αυτοκινήτων, κατασκευαστές, τουριστικές επιχειρήσεις και ασφαλιστικές εταιρίες (μόνο η κατάργηση του χαρτοσήμου στα ασφαλιστήρια συμβόλαια οδηγεί σε απώλεια εσόδων 130 εκατ. ευρώ για τον προϋπολογισμό)!

Το αποτέλεσμα των ενεργειών της κυβέρνησης έχει οδηγήσει σε πολύπλευρη κρίση: οικονομική, παραγωγική, δημοσιονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική. Μέρος της κρίσης αυτής θα αποτυπωθεί και στις εκτιμήσεις της Κομισιόν για την ελληνική οικονομία που θα δοθούν αύριο στη δημοσιότητα. Αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, εκτός ελέγχου ελλείμματα, υψηλό δημόσιο χρέος και αύξηση της ανεργίας (στο 9,4% έφτασε τον Ιανουάριο) θα αναφέρει, μεταξύ άλλων για τη χώρα μας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας παράλληλα τη λήψη νέων σκληρότερων μέτρων λιτότητας εις το όνομα της τήρησης του Συμφώνου Σταθερότητας.

Μέτρα που δηλώνει πρόθυμη να λάβει η κυβέρνηση και τα οποία ενδέχεται να παρουσιάσει στην σύνοδο των υπουργών Οικονομίας της ΕΕ που θα πραγματοποιηθεί αμέσως μετά τις ευρωεκλογές (8 και 9 Ιουνίου). Τελευταία μάλιστα επανέρχεται και η πίεση για νέες αλλαγές στο ασφαλιστικό και στις υγειονομικές καλύψεις των ταμείων, προς την κατεύθυνση βέβαια της περαιτέρω υποβάθμισης.

Στην ίδια γραμμή κινείται και η Τράπεζα της Ελλάδος, με τον διοικητή της κ. Προβόπουλο να ζητά το παγκοσμίως πρωτότυπο: άγρια λιτότητα για να έρθει η ανάπτυξη μέσω των δανεικών που θα μας δώσουν οι κάθε λογής κερδοσκόποι των διεθνών χρηματαγορών. Ούτε μια κουβέντα δεν βρήκε να πει ο διοικητής της ΤτΕ για τις μεγάλες ανισότητες που χαρακτηρίζουν την ελληνική κοινωνία, τις άθλιες δημόσιες υπηρεσίες υγείας, παιδείας και κοινωνικής φροντίδας, για το όργιο των διαπλεκομένων συμφερόντων ενάντια στο περιβάλλον, για την κερδοσκοπία των τραπεζών, για τον εξευτελισμό που δέχονται εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι στους χώρους δουλειάς όπου από το φόβο της ανεργίας αναγκάζονται να δεχτούν οτιδήποτε τους πει ο εργοδότης.

Εν τω μεταξύ, εντός της εβδομάδας συνεδριάζει εκ νέου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία θα λάβει νέα μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας στην αγορά (είτε με μείωση των επιτοκίων είτε με άλλα νομισματικά εργαλεία είτε και με τους 2 τρόπους) καθώς η παροχή πιστώσεων παραμένει σε μεγάλο βαθμό «παγωμένη». Ειδικά στη χώρα μας ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των δανείων υποχώρησε στο 9,3% το Μάρτιο και για το σύνολο του έτους δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 5%, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις. Τώρα το που πήγαν τα 9 δις ευρώ που έχουν δοθεί στις τράπεζες μέχρι τώρα, είναι ένα ερώτημα που θα πρέπει να τεθεί από τους κυβερνώντες και την Τράπεζα της Ελλάδος και να απαντηθεί από τους τραπεζίτες. Ερώτημα που δεν πρέπει να αφήνει αδιάφορο και το λαϊκό κίνημα…

* Ο Μάκης Ντόβολος (ΠΚ Δημοσιογράφων) συμμετέχει στην Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση.