ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ

14 Δεκεμβρίου 2009

Συνεχίζοντας την ιδιότυπη έκδοση ανακοινώσεων που φιλοδοξούν να αντικαταστήσουν την πολιτική του ΣΥΝ με αυτή της Ανανεωτικής Πτέρυγας μέσω της επιβολής τους στην κοινή γνώμη από τα κυρίαρχα ΜΜΕ, η συγκεκριμένη τάση υποπίπτει σε τριπλή αντικομματική συμπεριφορά, καταπατώντας καταστατικό, πολιτική δεοντολογία αλλά και πολιτική ηθική.

Καταρχάς επιχειρεί πολιτική ανάλυση για τη δημοσιονομική κρίση της χώρας που καλύπτεται πλήρως από τις αναλύσεις του ΣΥΝ, με αποκλειστικό στόχο την ώθηση του ΣΥΝ να συμμετέχει σε έναν τέτοιο προσχηματικό διάλογο.

Στη συνέχεια η Ανανεωτική Πτέρυγα αγνοεί την απόφαση της τελευταίας συνεδρίασης της ΚΠΕ για την ύπαρξη ενιαίου μητρώου μελών του ΣΥΡΙΖΑ και δηλώνει απερίφραστα ότι δεν αποδέχεται ένα τέτοιο μητρώο. Δηλώνει ότι τα μέλη της θα εργασθούν για την απεμπλοκή του ΣΥΝ από το ΣΥΡΙΖΑ, αγνοώντας τις αποφάσεις των τριών τελευταίων Συνεδρίων (4ο – 5ο και Προγραμματικό).

Τέλος, η ηγεσία της Ανανεωτικής Πτέρυγας αναγνωρίζει ως αντίφαση την πρόταση για συμμετοχή στελέχους της στη Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ, όχι όμως και τη συμμετοχή μελών της στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ.

Ήρθε η ώρα για την ανασυγκρότηση της Αριστερής Πλειοψηφίας του ΣΥΝ, που έχοντας ως εργαλεία της τις αναλύσεις και τις αποφάσεις των δυο τελευταίων τακτικών συνεδρίων του κόμματος, οφείλει να αφήσει πίσω τις αδιέξοδες μικροτασικές πολιτικές στελεχών. Οι αποφάσεις της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει εδώ και τώρα να προχωρήσουν για να συγχρονίσει η ανανεωτική και ριζοσπαστική Αριστερά το βήμα της και τις θέσεις της με τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.

Καλούμε την Αριστερή Πλειοψηφία του κόμματος να αναλάβει τις ευθύνες της και συγκαλώντας άμεσα ΚΠΕ, να προκηρύξει έκτακτο ανασυνθετικό οργανωτικό και καταστατικό συνέδριο για τις 25, 26, 27 και 28 Φεβρουαρίου.

Εν όψει της Συνόδου της Κοπεγχάγης για το κλίμα, μεταφράσαμε το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Brian Tokar (Zspace) με τίτλο “Repackaging Copenhagen: Will there be a global climate agreement?” Η χρήση ορισμένων εισαγωγικών προτάσεων σε ρόλο επικεφαλίδας έγινε από εμάς, ώστε να είναι ευκολότερη η ανάγνωση του κειμένου.*

Παραμονές της πολυαναμενόμενης Συνόδου της Κοπεγχάγης για το κλίμα, οι επίσημοι προετοιμάζονται να την χαρακτηρίσουν ως επιτυχημένη, ασχέτως του τι θα συμβεί στην πραγματικότητα. Η ανακοίνωση για το σύντομο πέρασμα του Ομπάμα έγινε πρωτοσέλιδο, όπως κι η δέσμευση της Κίνας να μειώσει την “ένταση άνθρακα” της οικονομίας της, διά της μείωσης του ρυθμού αύξησης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Κάποιοι διατυμπανίζουν τα πλεονεκτήματα μιας μη δεσμευτικής “πολιτικής” ή “επιχειρησιακής” συμφωνίας, ως ένα προοδευτικό βήμα προς την περικοπή των παγκοσμίων εκπομπών. Άλλοι είναι προκατειλημμένοι εξ’ αιτίας του κατασκευασμένου σκανδάλου που προέκυψε από κλεμμένα e-mail βρετανών ερευνητών. Τελικά συμβαίνουν τα πάντα εκτός από το υπεσχημένο: τον καθορισμό μιας νέας παγκόσμιας συνθήκης για να  προληφθούν οι καταστροφικές κλιματικές αλλαγές.

Υποτίθεται ότι θα ήταν αλλιώς:

Εδώ και αρκετά χρόνια, περιβαλλοντιστές απ’ τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και όλο τον κόσμο περιγράφουν τη σύνοδο ως μια αποφασιστική στιγμή στην ιστορία της κλιματικής κρίσης. Από τότε που πέρασε το αμφιλεγόμενο Πρωτόκολλο του Κιότο (1997), οι συμμετέχοντες στο Πρωτόκολλο και την UNFCCC διοργανώνουν ανά διετία συνδιασκέψεις για να προχωρήσουν την εφαρμογή αυτών των αποφάσεων (στμ: UNFCCC είναι η επιτροπή του ΟΗΕ που υλοποεί τις αποφάσεις για το κλίμα – συστήθηκε το 1992 μετά τη συνάντηση του Ρίο). Με την αποκαλούμενη “περίοδο δέσμευσης” του Κιότο να λήγει το 2012, η συνάντηση της Κοπεγχάγης περιγράφεται επί μακρόν ως το κρίσιμο σημείο αναστροφής των ολοένα αυξανόμενων κλιματικών ανωμαλιών.

Εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο, οι περιβαλλοντιστές σχεδιάζουν ενέργειες, μαζεύουν αναφορές, συντονίζονται έχοντας στο μυαλό τους την Κοπεγχάγη. Η κινητοποίηση του 350.org σε όλον τον κόσμο στις 24 Οκτωβρίου (άνω των 5000 ταυτόχρονων δράσεων σε 181 χώρες) ήταν προγραμματισμένη έτσι ώστε να επηρεάσει την Κοπεγχάγη. Έως τα μέσα Νοέμβρη, η πίεση προς το Κογκρέσο των ΗΠΑ για την περιβαλλοντική νομοθεσία ήταν επίσης στοχευμένη προς το διεθνές γεγονός. Οι εικοτολογίες για το εάν ο Ομπάμα θα πάει στην Κοπεγχάγη ήταν το θέμα αμέτρητων ειδήσεων, αναρτήσεων σε μπλογκ, παθιασμένων εκκλήσεων από τη Greenpeace κι άλλες διάσημες οργανώσεις.

Όμως από το φθινόπωρο και μετά, οι περισσότερες δημόσιες τοποθετήσεις αξιωματούχων των ΗΠΑ και του ΟΗΕ στοχεύουν στο να μειώσουν τις προσδοκίες. Οι αμερικανοί διαπραγματευτές υπεκφεύγουν επί μήνες στην ερώτηση εάν θα βάλουν δεσμεύσεις πάνω στο τραπέζι. Στα μέσα Νοέμβρη, επιτροπές της Γερουσίας ξεκίνησαν να βγάζουν τον κλιματικό νόμο από τις επικείμενες ημερησίες διατάξεις (…), ενώ λίγο νωρίτερα ο εκτελεστικός γραμματέας της UNFCCC Ίβο ντε Μπερ είχε αρχίσει να αναπροσανατολίζει τις δημόσιες δηλώσεις του προς την “τέχνη του εφικτού”.

Το αποφασιστικό σημείο για αυτή τη μεταστροφή ήταν μάλλον οι συνομιλίες στην Μπαγκόκ στα μέσα Οκτώβρη, με θέμα την οριστικοποίηση του πλαισίου, πάνω στο οποίο θα κινείτο μια συμφωνία στην Κοπεγχάγη. Για πρώτη φορά, οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμπαραστάθηκαν στην άρνηση των ΗΠΑ να δεσμευθούν πάνω στα πλαίσια του Κιότο. Ενώ οι προηγούμενες συναντήσεις του ΟΗΕ είχαν ενισχυθεί απ’ την ευρωπαϊκή επιμονή σε επιστημονικά τεκμηριωμένους και ουσιαστικούς στόχους, αυτή η αλλαγή στάσης (ίσως αποτέλεσμα της “βελτιωμένης” ομπαμικής διπλωματίας) έστρεψε αλλού το επίκεντρο της συζήτησης και όξυνε την κατάσταση. Στην επόμενη συνάντηση στη Βαρκελώνη, οι αφρικανοί αντιπρόσωποι αποχώρησαν από τις συζητήσεις και απείλησαν ότι θα το επαναλάβουν στην Κοπεγχάγη, εάν οι πλούσιες χώρες αρνηθούν να δεσμευθούν σε ουσιαστικές περικοπές των εκπεμπόμενων αερίων. Τελικά σε μία “συνάντηση πρωινού” στο περιθώριο της συνόδου του APEC (Σιγκαπούρη – μέσα Νοέμβρη), ο Ομπάμα και ο Δανός πρωθυπουργός Ρασμούσεν ανακοίνωσαν κατηγορηματικά ότι μια δεσμευτική συνθήκη για το κλίμα θα χρειαστεί παράταση των διαπραγματεύσεων για τουλάχιστον ένα χρόνο.

Πώς και γιατί φτάσαμε ως εδώ;

Τμήμα της εξήγησης πηγάζει από τα εγγενή ελαττώματα του Πρωτοκόλλου του Κιότο, αλλά το μεγαλύτερο φταίξιμο ανήκει στους διαμορφωτές της πολιτικής των ΗΠΑ, οι οποίοι εδώ και πολύ καιρό υποσκάπτουν παρασκηνιακά την Κοπεγχάγη. Για να γίνουν τα πράγματα ακόμα πιο μπερδεμένα, οι διαπραγματευτές από κάθε μεριά του τραπεζιού παρουσιάζουν αντικρουόμενες ερμηνείες, τόσο για το περιεχόμενο του Πρωτοκόλλου του Κιότο, όσο και για το πόσο αυτό θα βοηθήσει τον προσδιορισμό των όρων για μελλοντικές συμφωνίες.

Με διάφορους τρόπους, το Πρωτόκολλο του Κιότο αντιπροσώπευε μια κρίσιμη τομή στις διαδικασίες του UNFCCC. Για πρώτη φορά, κράτη συνομολόγησαν ένα πρόγραμμα δεσμευτικών στόχων για να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και τις μεθόδους που θα χρησιμοποιούσαν γι’ αυτό. Η πρωταρχική ευθύνη έπεφτε στις πλουσιότερες χώρες, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος αποδεχόταν “κοινές μα διαφοροποιημένες ευθύνες” για να αμβλυνθεί μια δυνητική κλιματική κρίση. Όμως οι παγίδες, όπως πάντα, βρίσκονταν στα ψιλά γράμματα. Κι αυτά τα ψιλά γράμματα ήταν αποτέλεσμα της παρέμβασης του τότε αντιπροέδρου Αλ Γκορ.

Ο Γκορ είχε φθάσει στο Κιότο κοντά στο τέλος της συνδιάσκεψης, σε μια στιγμή που οι διαπραγματευτές του αρνούνταν να υπογράψουν τα δεσμευτικά όρια εκπομπών και απειλούσαν τη συνάντηση με εκτροχιασμό. Τότε του πιστώθηκε ευρέως ότι έσωσε τη συνδιάσκεψη – πιο συγκεκριμένα έταξε την αμερικανική υπογραφή στο Πρωτόκολλο με δύο όρους: ότι θα έπεφτε στο μισό η απαιτούμενη μείωση στις εκπομπές αερίων, και ότι όλο αυτό θα εφαρμοζόταν μέσω του αγοραίου “δικαιώματος μόλυνσης” μεταξύ διαφόρων χωρών και εταιρειών. Έτσι ξεκίνησε το cap-and-trade, δηλ. η εμπορία μόλυνσης, ως εργαλείο της διεθνούς πολιτικής. Φυσικά οι ΗΠΑ δεν επικύρωσαν τελικά ποτέ το Πρωτόκολλο, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος αναγκάστηκε να ζήσει με τις συνέπειές του: ένα δυσκίνητο αλλά φιλικό προς τις εταιρείες σύστημα εμπορίας των εκπομπών αερίων που απέτυχε να φέρει ουσιαστικές μειώσεις, καθώς και μία ακόμα πιο δυσκίνητη και άδικη πρόβλεψη που επέτρεπε στις εταιρείες να χρησιμοποιούν τις επενδύσεις σε πιο “φιλοπεριβαλλοντικές” τεχνολογίες στον οικονομικό Νότο (στμ: δεν ταυτίζεται με το γεωγραφικό), ώστε να αντισταθμίζουν τη μόλυνση που προκαλούν.

(Στμ: Cap-and-trade ή βάλε-όρια-και-εμπορεύσου, είναι το δικαίωμα μιας πλούσιας χώρας να “αγοράσει” καθαρό αέρα από μια φτωχή για να τον μολύνει. Ένα υποθετικό παράδειγμα εφαρμογής: έστω ότι η βιομηχανία της Ελλάδας επιτρέπεται να παραγάγει 80 μονάδες μόλυνσης και η αντίστοιχη της Μελανησίας 20 μονάδες. Όμως στην πραγματικότητα η Ελλάδα παράγει 90 και η Μελανησία -που δεν έχει βιομηχανικό τομέα- παράγει μόλις 10. Τι θα κάνει η Ελλάδα για να φανεί νόμιμη; Θα δώσει “αναπτυξιακή βοήθεια” στη Μελανησία και ως αντάλλαγμα θα πάρει τις 10 αναξιοποίητες μονάδες της! Ή θα της στείλει ανεμογεννήτριες, των οποίων η εγκατάσταση+λειτουργία με μελανησιακά μεροκάματα είναι φθηνότερη απ’ ό,τι στην Ελλάδα, ώστε να ρίξει κι άλλο τις μονάδες της Μελανησίας, επομένως να πάρει περισσότερο δικαίωμα μόλυνσης ως αντάλλαγμα!)

Μία δεκαετία μετά το Κιότο, το σκηνικό έγινε ακόμα πιο περίπλοκο με το “Σχέδιο Δράσης του Μπαλί” που προέκυψε απ’ τη σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα (2007). Το σχέδιο όριζε ότι οι διαπραγματεύσεις προς την Κοπεγχάγη θα ακολουθούσαν δύο παράλληλες οδούς – η μία θα συνέχιζε στη λογική του Κιότο, ενώ η άλλη θα ξαναγύρναγε στα βασικά της συνόδου του 1992 (Ρίο). Κι ενώ η πρώτη είναι νομικά δεσμευτική, οι φτωχότερες χώρες φοβούνται ότι η δεύτερη “οδός” θα χρησιμοποιηθεί για μια νέα συμφωνία που θα ανατρέψει τα λίγα έστω κέρδη που είχαν πετύχει στο Κιότο. Η Κίνα συγκαταλέγεται στους πιο φανατικούς υποστηρικτές της λογικής του Κιότο, αφού το πρωτόκολλο δεν κάνει διάκριση ανάμεσα στους αναδυόμενους γίγαντες και τις φτωχές χώρες. Απ’ την άλλη οι ΗΠΑ από καιρό προσπαθούν να ρίξουν το φταίξιμο για το διοξείδιο του άνθρακα στην Κίνα και την Ινδία. Η ομάδα των G77 (οι φτωχές χώρες) και η Συμμαχία των Μικρών Νησιωτικών Κρατών – που θα χάσουν τα περισσότερα εάν η Κοπεγχάγη αποτύχει και η στάθμη των ωκεανών ανεβεί – έχουν στοιχηθεί στη λογική του Κιότο και εμμένουν στη θέση πως τα πλούσια κράτη είναι ιστορικά υπεύθυνα για την αποσταθεροποίηση του κλίματος.

Τα κονδύλια για μεταφορά τεχνολογίας ήταν ακόμα ένα σημείο τριβής στις συνομιλίες προ Κοπεγχάγης. Υποστηρίζεται ότι για να μειώσουν οι φτωχότερες χώρες τις εκπομπές ρύπων και ταυτόχρονα να ανεβάσουν το βιοτικό τους επίπεδο, οι Βόρειοι θα πρέπει να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις του Κιότο για ανάπτυξη ανανεώσιμων τεχνολογιών στο Νότο χωρίς να παρακωλύουν την οικονομική του ανάπτυξη. Κι ενώ αυτό συχνά θεωρείται ως έντιμη λύση στην κατεύθυνση μιας παγκόσμιας ισότητας, εκπρόσωποι διάφορων ιθαγενών λαών (όπως η Αναστασία Πίντο του CORE στα ινδικά δυτικά Ιμαλάια) βλέπουν πως μια τέτοια “βιώσιμη ανάπτυξη” ωφελεί κυρίως τις ελίτ του Νότου, οι οποίες θα συνεχίσουν να πλουτίζουν εις βάρος του φτωχού λαού και του περιβάλλοντος. Σε μια πρόσφατη περιοδεία της στις ΗΠΑ, η Πίντο περιέγραψε το αυξανόμενο οικονομικό χάσμα της Ινδίας ως τη βασική αιτία που η κυβέρνησή της αρνείται να κινηθεί προς περικοπές των ρύπων.

Απ’ την άλλη, η Λιμ Λι Λιν του Third World Network συνόψισε μια οπτική γωνία της στασιμότητας περί την εφαρμογή του Κιότο ως εξής: Το καθεστώς διεθνούς συμμόρφωσης στο Πρωτόκολλο του Κιότο βρίσκεται μπροστά σε ένα αβέβαιο μέλλον. Ενώ μπορεί πάντα να βελτιωθεί, ο κίνδυνος είναι τώρα ότι μπορεί να μην έχουμε πια ένα σύστημα διεθνούς συμμόρφωσης. Ίσως είναι το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ του Κιότο, ότι δηλαδή μια νέα συνθήκη από μηδενική βάση μπορεί να αποβεί ακόμα πιο επικίνδυνη για το περιβάλλον, ιδιαίτερα αφού οι χειρότερες πλευρές του πρωτοκόλλου (κυρίως το cap-and-trade) θα παραμείνουν ούτως ή άλλως.

Ενώ λοιπόν το Πρωτόκολλο του Κιότο έχει φορτωθεί όλη την πολυπλοκότητα των σχέσεων Βορρά – Νότου, η συνεχιζόμενη μη-δέσμευση των ΗΠΑ προκαλεί ακόμα πιο θεμελιώδη ερωτήματα.

Υπάρχει κάποια εναλλακτική οδός προς μια αμοιβαία προσπάθεια περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου; Τι κομίζουν οι ΗΠΑ στο τραπέζι της Κοπεγχάγης, εκτός από ασαφείς υποσχέσεις ότι θα μειώσουν τις εκπομπές έως το 2020, όμως σε βαθμό που υστερεί ακόμα κι απ’ τις δεσμεύσεις άλλων χωρών για το 2012; Η πρόσφατη δήλωση του Ομπάμα ότι η χώρα θα έχει μειώσει τις εκπομπές έως το 2020 κατά 17% σε σύγκριση με το 2005, σημαίνει μείωση μόλις 5% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, δηλ. το μίνιμουμ του Κιότο. Αντίθετα οι Ευρωπαίοι είχαν δεσμευθεί για μείωση 8% έως το 2012.

Το τεύχος Σεπτέμβρη-Οκτώβρη του Foreign Affairs μπορεί να μας δείξει τι να περιμένουμε στην Κοπεγχάγη. Το έντυπο αυτό είναι επίσημο όργανο του Council on Foreign Relations (CFR), δηλ. της ελίτ των ΗΠΑ (…), και σε ένα άρθρο με τίτλο “Η άβολη αλήθεια της Κοπεγχάγης” το στέλεχος του CFR Μάικλ Λέβι περιέγραψε την πιθανή αμερικανική στρατηγική. Η πιθανότητα υπογραφής μιας εκτενούς συνθήκης το Δεκέμβρη είναι όλο και μικρότερη, έγραφε το καλοκαίρι για να δημοσιευθεί στο φθινοπωρινό τεύχος, καλώντας όσους ανησυχούν για την κλιματική αλλαγή να ξανασκεφθούν τη στρατηγική και τις προσδοκίες τους. Η εναλλακτική πρότασή του είναι να αντικαταστήσουμε τα τωρινά όρια με ένα συνονθύλευμα εθνικών πολιτικών, στοχεύοντας (…) στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 50% έως το 2050. Στο σενάριο του Λέβι, η Κίνα θα επιτάχυνε τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές και νέες τεχνολογίες για τα εργοστάσια που χρησιμοποιούν άνθρακα, η Ινδία θα γινόταν πρωτοπόρος στις έξυπνες τεχνολογίες παραγωγής ρεύματος, ενώ σε κράτη που μολύνουν κυρίως λόγω της αποψίλωσης των δασών (ειδικά Ινδονησία και Βραζιλία) θα προσφέρονταν κίνητρα για να προστατεύσουν τα δάση και να αυξήσουν την παραγωγικότητα του γεωργικού τους τομέα. Η κύρια συνεισφορά των ΗΠΑ, λοιπόν, θα ήταν να πιέσουν για μια αναλυτική συμφωνία επί της “μέτρησης, αναφοράς και επιβεβαίωσης”, ενός δηλ. απ’ τους λίγους τομείς που η αμερικανική τεχνολογία ακόμα υπερτερεί.

Το άρθρο του Λέβι επικρίνει τις αναπτυσσόμενες χώρες για την αδυναμία να επιτευχθεί εποικοδομητική συμφωνία. Καταλογίζει αδιακρίτως στους Κινέζους και σε άλλους ότι επιμένουν σε χαλαρά όρια, δεν διαθέτουν μηχανισμούς για να παρακολουθούν τις εκπομπές αερίων, και ότι σε σε κάθε περίπτωση θα αγνοήσουν οποιοδήποτε όριο επιβληθεί, εάν δεν μπορούν να το “πιάσουν”. Δυστυχώς, αυτό το κείμενο αντικατοπτρίζει τον τρόπο που οι βόρειες χώρες συμπεριφέρονται μετά το Κιότο – ο αρθρογράφος φθάνει στο σημείο να αναφέρει ακόμα και τον Καναδά ως χαρακτηριστικό παράδειγμα κράτους που παραβιάζει τα όρια του Κιότο, χωρίς να υφίσταται κυρώσεις. Γι’ αυτούς τους λόγους, καταλήγει ο Λέβι, οι προσπάθειες να καταλήξουν σε δεσμευτικά όρια για τις αναπτυσσόμενες χώρες είναι απλα χάσιμο χρόνου.

Σύμφωνα με τον Λέβι, η μεγάλη πρόκληση για τις ΗΠΑ στην Κοπεγχάγη είναι να μη φορτωθούν με “υπερβολικό φταίξιμο”, εάν η συνδιάσκεψη αποτύχει. Αντί να προσδοκούμε μια διεξοδική συνθήκη, λέει, θα πρέπει να δούμε τη συνδιάσκεψη σαν την έναρξη ενός διαλόγου για τον έλεγχο των εξοπλισμών ή το παγκόσμιο εμπόριο. Αυτός ο Γύρος της Κοπεγχάγης, επισημαίνει με γλώσσα που αντανακλά την αργκό του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), θα μοιάζει περισσότερο με εμπορική διαπραγμάτευση παρά με μια διαδικασία που θα καταλήξει σε περιβαλλοντική συνθήκη. Παραβλέποντας το γεγονός ότι μια πραγματική (καίτοι ατελής) συνθήκη υπογράφτηκε στο Κιότο, ο Λέβι δίνει έμφαση στο ότι χρειάστηκαν ακόμα αρκετά χρόνια διαπραγματεύσεων πριν αυτή ξεκινήσει να υλοποιείται.

Εάν αυτό είναι το διακύβευμα των προσεχών δύο εβδομάδων στην Κοπεγχάγη, τότε ποιες είναι οι συνέπειες;

Οι κλιματολόγοι συμφωνούν ότι όλο και μειώνεται ο χρόνος, εντός του οποίου μπορεί να προληφθεί η μη-αναστρέψιμη αποσταθεροποίηση του κλίματος. Οι τρέχουσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έχουν ήδη υπερβεί ακόμα και τα χειρότερα σενάρια της Διακυβερνητικής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC – 2007). Υπηρεσίες όπως η Βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία προβλέπουν πια άνοδο 10 βαθμών ή και παραπάνω σε πολλές περιοχές του πλανήτη, πριν το τέλος του 21ου αιώνα. Αυτό σημαίνει μόνιμη απώλεια αρκτικού πάγου, πρωτόγνωρες περιόδους πλημμυρών, απειλή για το ήμισυ των παγκόσμιων αποθεμάτων σε πόσιμο νερό. Επίσης κατάρρευση σημαντικών οικοσυστημάτων και απώλεια καλλιεργούμενων εδαφών.

Ευτυχώς, όσο οι διπλωμάτες προσπαθούν να ξορκίσουν το πρόβλημα (…),  οι άνθρωποι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται το μέγεθος της κλιματικής κρίσης. Ακτιβιστές στην Ευρώπη, σε ιθαγενείς και αγροτικές κοινωνίες σε όλον τον κόσμο, ακόμα και στη Βόρεια Αμερική, αρχίζουν να αντιπαλεύουν τις ανισότητες των σημερινών πολιτικών και να απαιτούν αληθινές λύσεις. Αναδεικνύουν τις φωνές όσων κοινωνιών επηρεάζονται πιο άμεσα από τις κλιματικές αλλαγές και αντικρούουν τις φιλικές-προς-τις-επιχειρήσεις ψευτολύσεις, από το εμπόριο ρύπων μέχρι τους μύθους του καθαρού άνθρακα, της πυρηνικής ενέργειας και του βιοντήζελ. Ταυτόχρονα αμφισβητούν την κυριαρχία των επιχειρηματικών συμφερόντων εντός του ΟΗΕ, ένα φαινόμενο που οδήγησε κάποιον συμμετέχοντα στη Συνδιάσκεψη του Μπαλί (2007) να περιγράψει τη διαδικασία ως “γιγάντιο παζάρι όπου εκποιούνται η γη, ο ουρανός και τα δικαιώματα των φτωχών”.

Το κίνημα για “κλιματική δικαιοσύνη” στη Βόρεια Αμερική είχε την πρώτη πανηπειρωτική ημέρα δράσης τη Δευτέρα 30 Νοεμβρίου, στη δέκατη επέτειο των μαζικών διαδηλώσεων εναντίον του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο Σιάτλ. Εκατοντάδες βάδισαν και πολλοί συνελήφθησαν, από την Bank of America του Σαν Φρανσίσκο μέχρι το Ανταλλακτήριο Κλίματος του Σικάγου, έδρα της μεγαλύτερης αγοράς εκπομπών ρύπων στις ΗΠΑ (…).

Εν τω μεταξύ στην Ευρώπη, χιλιάδες συμμετείχαν σε πορεία στη Γενεύη κατά τη σύνοδο υπουργών του ΠΟΕ – την πρώτη μετά από τέσσερα χρόνια. Η χιονοστιβάδα μεγαλώνει στο δρόμο προς την Κοπεγχάγη, όπου ακτιβιστές θα απαιτήσουν τα ορυκτά καύσιμα να μείνουν θαμμένα, οι ιθαγενείς λαοί να τύχουν σεβασμού, ο λογαριασμός των οικολογικών χρεών να πληρωθεί από τις πλούσιες χώρες προς αυτές που επηρεάζονται περισσότερο απ’ την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων και τις κλιματικές καταστροφές.

Για κάποιους από τους οργανωτές της διάσκεψης, η Κοπεγχάγη εκπροσωπεί την τελευταία προσπάθεια του καπιταλισμού να κουμαντάρει την κλιματική κρίση. Με τους Αφρικανούς αντιπροσώπους να απειλούν ότι θα αποχωρήσουν και τις ΗΠΑ να πιέζουν για μία μόνο κατ’ όνομα συμφωνία, η αναλογία ανάμεσα στην Κοπεγχάγη και το Σιάτλ μπορεί να αποδειχθεί πιο αληθινή απ’ όσο έχουν ποτέ φαντασθεί οι περισσότεροι περιβαλλοντιστές.

* Το αυθεντικό αγγλόγλωσσο κείμενο βρίσκεται εδώ.

του Ηρακλή Οικονόμου, πολιτικού επιστήμονα. Το άρθρο πρωτοδημοσιεύθηκε στην Αυγή στις 10/05/2009.

Η προσκόλληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη θέση της Ελλάδας μέσα σε αυτήν ως αναγκαία συνθήκη ενός προοδευτικού κοινωνικού μετασχηματισμού στη χώρα μας, είναι γνωστή με το νεολογισμό “αριστερός ευρωπαϊσμός”. Τις περισσότερες φορές αυτή η προσκόλληση θεωρείται δεδομένη και φυσική, και όσοι δεν την συμμερίζονται παρουσιάζονται ως μεσαιωνικά απομεινάρια ενός συντηρητικού και ανιστόρητου αντιευρωπαϊσμού ή “εθνολαϊκισμού” (1).

Κάποιες άλλες φορές, χρησιμοποιείται μια πιο εκλεπτυσμένη επιχειρηματολογία με αναφορές στο πεδίο του μαρξισμού και της ταξικής ανάλυσης. Μια σαφής έκφραση αυτής της επιχειρηματολογίας αποτυπώνεται λ.χ. στο ακόλουθο απόσπασμα:

“Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν αποτελεί “εργαλείο στα χέρια των καπιταλιστών”, αλλά πεδίο που επικαθορίζεται από την εξέλιξη της ταξικής πάλης και, επομένως, είναι δυνατό να συγκροτηθούν εντός του διαφορετικοί ιδεολογικοί και πολιτικοί συσχετισμοί, υπέρ των υπάλληλων τάξεων, εφόσον αμφισβητηθεί αποτελεσματικά η ιδεολογική ηγεμονία του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού” (2).

Τι λέει αυτή η συλλογιστική; Ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι ένα σύνολο δομών με ταξικά ορισμένο περιεχόμενο και προσανατολισμό, αλλά πεδίο καθοριζόμενο από την ταξική πάλη. Σε αυτό το πεδίο, συνεχίζει η αφήγηση, είναι δυνατή η άρθρωση και η ηγεμονία των συμφερόντων των εκμεταλλευομένων τάξεων, εφόσον αμφισβητηθεί αποτελεσματικά η ιδεολογική ηγεμονία του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Πέρα από τον άκρατο φιλοσοφικό ιδεαλισμό που περιέχει αυτή η διατύπωση, καθώς διαβάζοντας ανάποδα τον Γκράμσι ανάγει στη σφαίρα της ιδεολογίας διαδικασίες που εκκινούν από τη σφαίρα της υλικής παραγωγής, αυτή η επιχειρηματολογία επιχειρεί να εφαρμόσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια πουλαντζιανή θεώρηση του αστικού κράτους.

Είναι γνωστή η τομή που επέφερε ο Νίκος Πουλαντζάς στη μαρξιστική θεωρία του κράτους, ακολουθώντας τις καλύτερες παραδόσεις των κλασικών, υποστηρίζοντας ότι το αστικό κράτος δεν είναι απλώς ένα εργαλείο για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της άρχουσας τάξης, αλλά συνιστά πεδίο που συμπυκνώνει ταξικούς συσχετισμούς, εντός του οποίου συγκροτούνται και δρουν ανταγωνιστικές κοινωνικές δυνάμεις.

Κρίσιμη λεπτομέρεια, βέβαια, είναι το γεγονός ότι ο Πουλαντζάς δεν αρνήθηκε ποτέ τον ταξικό ρόλο και προσανατολισμό του κράτους και δεν το παρουσίασε ποτέ ως απλή προσθαφαίρεση ιδεολογικών και πολιτικών συσχετισμών, ακόμα και όταν μίλησε για τη σχετική αυτονομία του έναντι των συμφερόντων των κυρίαρχων τάξεων. Ας παραβλέψουμε όμως αυτή τη λεπτομέρεια. Αλλού είναι το πρόβλημα: ότι η θέαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πεδίου παίρνει αυτή την, κατά βάση ορθή, θεώρηση του αστικού κράτους από τον Πουλαντζά και την εφαρμόζει σαν καλούπι σε ένα τελείως διαφορετικό ιστορικά και θεσμικά φαινόμενο, την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Είναι όμως κάτι τέτοιο φιλοσοφικά νόμιμο και εφικτό;

Ο Πουλαντζάς για την Ευρώπη

Το ερώτημα θα επιδεχόταν απλώς εικασίες, αν δεν είχε -ευτυχώς- ο ίδιος ο Νίκος Πουλαντζάς απαντήσει σε αυτό, στο βιβλίο του Οι κοινωνικές τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό (3). Συγκεκριμένα, ένα ολόκληρο κεφάλαιο του βιβλίου (Η διεθνοποίηση των καπιταλιστικών σχέσεων και το έθνος-κράτος) είναι αφιερωμένο στη σχέση ανάμεσα στην οικονομική διεθνοποίηση, την εξουσία του αστικού κράτους και την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Η συγκεκριμένη μακροσκελής ανάλυση είναι σαφής ένδειξη, ότι ο ίδιος ο Πουλαντζάς μόνο αυτόματη και δεδομένη δεν θεωρούσε την εφαρμογή της θεωρίας του για το κράτος πάνω στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Αλλιώς, προφανώς και δεν θα είχε κάτσει ο ίδιος να συγγράψει μια εξολοκλήρου διαφορετική και πρωτότυπη θεώρηση αυτού του οικοδομήματος!

Αφετηρία της ανάλυσης του Πουλαντζά δεν είναι η ηγεμονία ή οι ιδεολογικοί συσχετισμοί, αλλά ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής και η ακόλουθη θέση:

“Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής χαρακτηρίζεται –κατά τη διευρυμένη αναπαραγωγή του– από μια διπλή τάση, που οι δύο όψεις της ξετυλίγονται ταυτόχρονα: από την αναπαραγωγή του μέσα σ’ έναν κοινωνικό σχηματισμό όπου ‘εδραιώνεται’ και εγκαθιστά την κυριαρχία του και από την επέκταση της κυριαρχίας του έξω απ’ αυτόν τον σχηματισμό” (σελ. 51).

Η πρωταρχική διαδικασία πάνω στην οποία βασίζει τη θεώρηση της Ευρώπης είναι η εξαγωγή παραγωγικού κεφαλαίου, συμπορευόμενος με τις επεξεργασίες των κλασικών θεωριών περί ιμπεριαλισμού. Ο Πουλαντζάς προειδοποιεί ότι η λενινιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού, και μάλιστα σ’ ό,τι αφορά τον ρόλο της εξαγωγής των κεφαλαίων, βασίζεται στον καθοριστικό ρόλο του κύκλου του παραγωγικού κεφαλαίου. Τούτο άλλωστε εξηγεί την εξέχουσα θέση που της δίνεται εδώ μέσα στην ανάλυση των μεταβολών της σημερινής φάσης του ιμπεριαλισμού (σελίδα 66).

Ο μαρξιστής θεωρητικός δε μένει όμως στον ιμπεριαλισμό ως γενική φάση του καπιταλισμού, αλλά εντάσσει το ευρωπαϊκό μόρφωμα ως ενεργό δρώντα μέσα σε αυτή τη φάση. Χαρακτηριστικά, μιλάει για την Ευρώπη ως έναν “ιμπεριαλιστικό κοινωνικό σχηματισμό” και ως μια “ιμπεριαλιστική μητρόπολη” (4). Ταυτόχρονα, παρόλο που αναφέρεται στην ύπαρξη μιας αμερικάνικης ηγεμονίας στο εσωτερικό της Ευρώπης, δεν σπεύδει να προτείνει ως πανάκεια την αυτονόμηση της Ευρώπης από τον ατλαντισμό (σύνθημα αρκετά διαδεδομένο στις μέρες μας), καθώς θεωρεί ότι η Ευρώπη εμφανίζει τις δικές της αυτόνομες επεκτατικές τάσεις.

Συγκεκριμένα αναφέρει ότι τόσο ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, όσο και ο ιμπεριαλισμός των άλλων μητροπολιτικών κέντρων συμπεριλαμβανομένης και της τότε Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εμπλέκονται σε μια αέναη πάλη για την “κυριαρχία και την εκμετάλλευση” των κυριαρχούμενων σχηματισμών στην καπιταλιστική περιφέρεια (5). Με σαφήνεια εντοπίζει την κρίση όχι μόνο στην ηγεμονία του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, αλλά του συνόλου του συστήματος του ιμπεριαλισμού. Όσο για την προσπάθεια αμφισβήτησης αυτής της ηγεμονίας από μερίδες των ευρωπαϊκών αστικών τάξεων, ο Πουλαντζάς θεωρεί ότι η μάχη γίνεται για τη “μοιρασιά της λείας” (6).

Σε αντίθεση με τους τωρινούς θιασώτες του Ευρωστρατού, ο ίδιος αρνείται να πάρει θέση και να επιλέξει το μικρότερο κακό. Αντίθετα, καλεί σε ρήξη με το σύνολο του ιμπεριαλισμού και με τα κρατικά και υπερ-κρατικά μορφώματα που δρουν στο πλαίσιό του.

Στην ανάλυσή του, ο Πουλαντζάς καταρρίπτει ένα ένα τα μυθεύματα πάνω στα οποία στηρίζεται σήμερα η πολιτική πρόταση του “αριστερού ευρωπαϊσμού”. Ένα από αυτά είναι η δήθεν δυνατότητα ενοποίησης του πολιτικού και συνδικαλιστικού αγώνα των εργατικών τάξεων όλων των ευρωπαϊκών χωρών. Η Ε.Ε. προβάλλεται συχνά ως το μέσο με το οποίο θα καταστεί δυνατή η ταυτόχρονη αγωνιστική συμπόρευση των εργαζομένων πέρα από σύνορα. Επαναφέροντας τον Λένιν, ο Πουλαντζάς απαντά ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, εξαιτίας της ανισόμετρης ανάπτυξης του καπιταλισμού. Γράφει χαρακτηριστικά:

“Τι γίνεται από την πλευρά της εργατικής τάξης των ευρωπαϊκών χωρών; […] ενώ […] στην ουσία του ο αγώνας τους είναι διεθνής, η εθνική μορφή είναι εκείνη που προέχει. Τούτο, αντίθετα απ’ ό,τι υποστηρίζουν οι διάφορες ιδεολογίες της ‘παγκοσμιοποίησης’ οφείλεται, κατά ένα μέρος, στην άνιση ανάπτυξη και στις συγκεκριμένες ιδιομορφίες του κάθε κοινωνικού σχηματισμού, κατά συνέπεια σε γνωρίσματα που ανάγονται στην ίδια τη φύση του καπιταλισμού” (σελ. 96, 97).

Με άλλα λόγια, κάνουν λάθος όσοι ονειρεύονται μια συντονισμένη πάλη 27 εθνικών εργατικών τάξεων για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της Ευρώπης, ή ακόμα χειρότερα όσοι φαντάζονται την ανάδυση μιας υπερεθνικής εργατικής τάξης με δυνατότητα παρέμβασης για τη μεταρρύθμιση των Βρυξελλών. Δεν είναι τυχαίο ότι μέχρι σήμερα, παρά την κυρίαρχη φιλολογία για την παγκοσμιοποίηση της δράσης, την υπερεθνική κοινωνία των πολιτών κλπ, οι συντονισμένες-οργανωμένες παρεμβάσεις άμεσης δράσης της εργατικής τάξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού.

Οι μικρές νίκες που μπορεί να πετύχουν οι φιλεργατικές δυνάμεις μέσα στους θεσμούς της ΕΕ είναι όλες αμυντικού χαρακτήρα, όπως με σαφήνεια έδειξε η πρόσφατη υπόθεση αλλαγής του εβδομαδιαίου ορίου εργάσιμου χρόνου και διάκρισης αυτού σε ενεργό και ανενεργό. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, αυτές οι “νίκες” δεν χαρακτηρίζονται από κάποιον συντονισμένο αγώνα σε όλη την Ευρώπη και στα κράτη-μέλη, παρά από μάχες χαρακωμάτων στους διαδρόμους των Βρυξελλών.

Η προσπάθεια εφαρμογής ενός πουλαντζιανού αναλυτικού σχήματος στην περίπτωση της ΕΕ υπονοεί την οικοδόμηση ενός ευρωπαϊκού υπερεθνικού κράτους. Με άλλα λόγια, η περιγραφή της διαδικασίας ευρωπαϊκής ενοποίησης με όρους θεωρίας του κράτους υποδηλώνει την ιδέα ότι η ΕΕ είναι -ή θα γίνει- ένα νέο υπερεθνικό κρατικό μόρφωμα. Ούτε εδώ όμως φαίνεται να συμφωνεί ο Πουλαντζάς:

“Δε βρισκόμαστε εδώ μπροστά στην εμφάνιση ενός νέου κράτους πάνω από τα έθνη, αλλά μάλλον σε διασπάσεις της εθνικής ενότητας που βρίσκονται στη βάση των υπαρχόντων εθνικών κρατών […] η διεθνοποίηση του κεφαλαίου επιφέρει περισσότερο ένα κομμάτιασμα του έθνους, όπως αυτό είχε σχηματιστεί ιστορικά, παρά μιαν υπερ-εθνικοποίηση του κράτους” (σελ. 98-99).

Το έθνος-κράτος στην Ευρώπη αποτέλεσε ιστορικά πεδίο παρέμβασης πολλαπλών κοινωνικών δυνάμεων, μέσα σε μια μακρά διαδικασία γένεσής του. Αντίθετα η ΕΕ, από την αφετηρία της μέχρι σήμερα, αποτέλεσε ουσιαστικά μια συμφωνία κορυφής της διεθνοποιημένης μερίδας των εθνικών αστικών τάξεων των κυρίαρχων οικονομικά κρατών της Ευρώπης. Η Ένωση δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ καρπός ταξικών συγκρούσεων και δημιουργίας ενός κρατικού μορφώματος ως αποτέλεσμα της έκφρασης των πρώτων. Συνεπώς η ΕΕ δεν αντανακλά την οποιανδήποτε κοινωνική ταξική σύνθεση και συσχετισμούς, με τον τρόπο που αυτοί αντανακλούνται στο πεδίο του αστικού κράτους.

Η φιλολογία περί αλλαγής των συσχετισμών μέσα στην ΕΕ είναι κενή περιεχομένου, εφόσον η ΕΕ συνιστά όχι πεδίο αλλά μηχανισμό υπερ-κρατικής και “παρα-κρατικής” παρέμβασης, συχνά σε αντιπαράθεση προς τους αντιπροσωπευτικούς κρατικούς θεσμούς των κρατών-μελών. Γι’ αυτό, η ιδέα του Πουλαντζά ότι το πρωταρχικό είναι η πάλη των λαϊκών μαζών στην Ευρώπη ενάντια στις δικές τους αστικές τάξεις και στα δικά τους κράτη (7), παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη. Όπως συμπεραίνει και ο Μπομπ Τζέσοπ, για τον Πουλαντζά η πάλη για το σοσιαλισμό πρέπει ακόμα να είναι οργανωμένη γύρω από την κατάκτηση της κρατικής εξουσίας στο επίπεδο του έθνους-κράτους (8).

Συμπέρασμα: Δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε μηχανιστικά τις αναλύσεις του Πουλαντζά

Συμπερασματικά, σε καμία περίπτωση δεν νομιμοποιείται η μηχανιστική μεταφορά και εφαρμογή των επεξεργασιών του Πουλαντζά για το αστικό κράτος πάνω στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η εκ βάθρων αμφισβήτηση της δυνατότητας σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της ΕΕ “από τα μέσα”, συνιστά βασική κληρονομιά του Πουλαντζά, η μαρτυρία του οποίου ακυρώνει πλήρως την ιδέα ότι η ΕΕ είναι ένα ακαθόριστο πεδίο, στο οποίο όλα μπορούν να συμβούν ως παράγωγα κάποιων αιωρούμενων ιδεολογικών συσχετισμών.

Αν πάλι η ιδέα ότι η ΕΕ είναι κράτος έχει εντυπωθεί βαθιά σε κάποιους, ας θυμηθούν την κριτική του Πουλαντζά προς στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα στα μέσα της δεκαετίας του 1970, καθώς το τελευταίο αντιλαμβανόταν τις οικονομικές λειτουργίες του αστικού κράτους ως τεχνικές και ουδέτερες, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τις εκμεταλλευόμενες τάξεις με μια απλή αλλαγή στην κρατική εξουσία.

Ο Πουλαντζάς μιλάει αντίθετα για την ανάγκη συντριβής του αστικού κρατικού μηχανισμού (9). Ακόμα κι αν θεωρήσουμε λοιπόν -χάριν του επιχειρήματος- την ΕΕ ως ένα κρατικό μόρφωμα και πεδίο ταξικών συσχετισμών, δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από την αναγκαιότητα συντριβής της, ως προϋπόθεση του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Συνεπώς, αυτοί που σπεύδουν να κατακεραυνώσουν ως εθνολαϊκιστικά απομεινάρια όσους και όσες βλέπουμε το μέλλον του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού εκτός της ΕΕ, καλό θα ήταν να (ξανα)διαβάσουν και τον Πουλαντζά.

Παραπομπές:
1. Μιχάλης Σαμπατακάκης, “ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο;”, Η Αυγή, 5.4.2009.
2. “Ευρωπαϊκή Ένωση και Αριστερά”, στο ένθετο “Μαχητό Τεκμήριο”, Η Αυγή, 11.10.2008.
3. Νίκος Πουλαντζάς, Οι κοινωνικές τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό, μετ. N. Μηλιόπουλος, επιμ. Γ. Κρητικός, Θεμέλιο, Αθήνα 2001. Εφεξής οι παραπομπές στα παραθέματα, εντός παρένθεσης, γίνονται στην έκδοση αυτή.
4. Στο ίδιο, σ. 47, 57.
5. Στο ίδιο, σ. 58.
6. Στο ίδιο, σ. 108.
7. Στο ίδιο, σ. 108.
8. Bob Jessop, Nicos Poulantzas: Marxist Theory and Political Strategy, St. Martin’s Press, Νέα Υόρκη 1985, σ. 177.
9. Ν. Πουλαντζάς, Οι κοινωνικές τάξεις…, ό.π., σ. 101.

του Παναγιώτη Μπότση*

6 Δεκέμβρη 2008 – ένας 15χρονος μαθητής πέφτει δολοφονημένος από τη σφαίρα ενός ειδικού φρουρού και η χώρα δεν είναι πια εκείνη που ήταν. Η σφαίρα εκτός από τον Αλέξη Γρηγορόπουλο χτύπησε την καρδιά της ελληνικής κοινωνίας, την καρδιά του ελληνικού κράτους.

Δεκάδες χιλιάδες δεκαπεντάρηδες με πάθος βγήκαν στο δρόμο για να διαμαρτυρηθούν ειρηνικά για όσα βλέπουν σε μια χώρα με προβληματική εκπαίδευση και απαξιωμένα πτυχία, για να εκδηλώσουν την αντίθεσή τους σε ένα μέλλον που αποτιμάται στην καλύτερη περίπτωση με μηνιαίο μισθό 700 ευρώ. Μαζί τους πολλοί ακόμα -άρηδες (βάλτε την ηλικία που σας ταιριάζει) που είχαν ήδη βιώσει στο πετσί τους την άμεση ή έμμεση εκχώρηση της υγείας, του ελεύθερου χρόνου και χώρου, των στοιχειωδών δικαιωμάτων στην κερδοσκοπία του κεφαλαίου. Χιλιάδες άνθρωποι που είχαν υποθηκεύσει το μέλλον τους στις πελατειακές σχέσεις ή τις τράπεζες, μόνο και μόνο για να καλύψουν τις βασικές βιοτικές τους ανάγκες.

Έχει πια περάσει ένας χρόνος από τότε που το σύστημα εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στο ΣΥΡΙΖΑ με την ιδιότυπη συμμαχία της τότε κυβέρνησης της Δεξιάς, του ΚΚΕ, του ΛΑΟΣ, του Πάγκαλου και των ΜΜΕ. Η συμμαχία μιλούσε για βία – κατά της τζαμαρίας των τραπεζών και του κάδου απορριμμάτων, κατά των περιουσιών του απλού κόσμου. Κι αυτή τη βία την ταύτισε με το ΣΥΡΙΖΑ, χρεώνοντάς του όποια ασχήμια έγινε και δεν έγινε εκείνα τα βράδια. Δυστυχώς τότε «υποβοήθησαν» και μερικά από τα δικά μας ανανεωτικά στελέχη, όταν υπέκυψαν στον πειρασμό να ζητήσουν συγγνώμη από το καθεστώς γιατί δεν φερθήκαμε καθώς πρέπει, υποδεικνύοντας – εμμέσως πλην σαφώς – ότι οι τερατολογίες που μας καταλόγιζαν ήταν αληθινές!

Ο ΣΥΡΙΖΑ ορθώς δεν μπήκε τότε στη θέση του απολογούμενου – όχι γιατί είχε λερωμένη τη φωλιά του, όπως διεμήνυαν τα παπαγαλάκια, αλλά επειδή έπρεπε να μιλήσει για τα πραγματικά επίδικα: την ουσιαστική βία που νιώθει ο νέος καθημερινά, την αστυνομοκρατία, την επιτήρηση μέσω των καμερών, την εντεινόμενη επίθεση του κεφαλαίου στα δικαιώματά του. Μίλησε για τη βία των απολύσεων, τον υπέρογκο δανεισμό των απλών ανθρώπων που δεν μπορούν να σηκώσουν κεφάλι, την επισφάλεια στη δουλειά.

Πέρυσι τα ΜΜΕ και οι -σε διατεταγμένη υπηρεσία- πολιτικοί ταγοί τόνιζαν ότι η Αθήνα ήταν μια φωταγωγημένη μεταολυμπιακή πόλη που έμοιαζε να έχει μέλλον. Δυστυχώς γι’ αυτούς, το μακιγιάζ της ευημερίας κατέρρευσε σε χρόνο-ρεκόρ. Και αυτό δεν οφείλεται στους κάθε λογής κουκουλοφόρους, αλλά στις ίδιες τις συνθήκες στις οποίες δημιουργήθηκε. Γιατί δεν έχει μέλλον καμιά ευημερία που προκύπτει απ’ τους αριθμούς και όχι απ’ τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων.

Οι αληθινοί κουκουλοφόροι, αυτοί που καταστρέφουν τις ζωές όλων μας, δεν είναι στα Εξάρχεια ή στην Ομόνοια. Είναι αυτοί που διαχρονικά βγάζουν πανέμορφες βρυξελλοπρεπείς στατιστικές αλλά ταυτόχρονα στέλνουν μια ολόκληρη κοινωνία στην ανέχεια και το περιθώριο. Γι’ αυτούς, ο Δεκέμβρης πρέπει να σβηστεί από τη μνήμη των Ελλήνων.

Κι εμείς, η Ριζοσπαστική Αριστερά; Νομίζω ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι και πάλι για τις νέες προκλήσεις και τους νέους αγώνες. Γιατί το σύνθημα «Στις τράπεζες λεφτά, στη νεολαία σφαίρες, τούτες είναι οι δικές μας μέρες» θα ξανακουστεί και αυτή την Κυριακή από χιλιάδες νέους και νέες, εργαζόμενους των 400 και 700 ευρώ, μαθητές και φοιτητές. Γιατί και ο «Δεκέμβρης» των μεγαλύτερων, όπως φαίνεται, δεν είναι και τόσο μακρυά.

* Ο Παναγιώτης Μπότσης (ΠΚ Κουκακίου-Πλάκας) συμμετέχει στην Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση.

του Ανδρέα Πετρόπουλου από την Αυγή της 03/12/09.

Η πραγματικότητα του 1,5 εκατομμυρίου ανέργων και επισφαλώς απασχολούμενων είναι παρατεταμένα παρούσα τα δύο τελευταία χρόνια και θα διευρυνθεί χωρίς αμφιβολία τους επόμενους μήνες, κάτω από την πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ζητεί τη λήψη άμεσων δημοσιονομικών μέτρων. Βρισκόμαστε δηλαδή μπροστά σε μια συνεχιζόμενη “αναδιανομή από την ανάποδη”, όπως εύστοχα έγραφε το editorial της “Κυριακάτικης Αυγής”, καθώς η κρατική παρέμβαση στην οικονομία, που διεφάνη προ έτους, περιορίστηκε αυστηρά στη στήριξη των τραπεζών μέσω της διοχέτευσης των 28 δισ. ευρώ.

Την περασμένη Κυριακή, το “Βήμα”, κυκλοφορούσε με τίτλο “Τα Δεκεμβριανά της Οικονομίας”, όπου αναλυτικά καταγραφόταν η δεινή θέση της ελληνικής οικονομίας, τα παιχνίδια των διεθνών κερδοσκόπων, τα “μέτρα – σοκ” που προτείνουν οι Βρυξέλλες στη χώρας μας προκειμένου “να κρατηθεί” στην Ευρωζώνη. Όλα αυτά κατατείνουν στο συμπέρασμα ότι σε αυτή τη φάση η χώρας μας, λόγω και της κοινωνικοοικονομικής κρίσης που σοβεί τα τελευταία χρόνια και σήμερα επιταχύνεται με την παγκόσμια οικονομική κρίση, ίσως βρίσκεται στη δυσχερέστερη θέση μεταξύ των 27 της Ε.Ε. Επομένως δεν είναι ανύπαρκτος ο προβληματισμός αν τελικά η χώρας μας “αποδειχθεί ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης”.

Τα “Δεκεμβριανά” της οικονομίας, που περιγράφει το “Βήμα”, θα γίνουν τα “Απριλιανά της εργασίας”, τα “Απριλιανά του ασφαλιστικού” ενδεχομένως. Τα πράγματα δημοσιονομικά μπορεί και να συμμαζευτούν κάποια στιγμή και για λόγους πρεστίζ της Ε.Ε, οι απειλές προς την χώρα μας να μαλακώσουν, αλλά η χώρα είναι ήδη υπό την πλέον αυστηρή επιτήρηση και το τίμημα θα είναι σκληρότερο από ποτέ! Ας προσέξουμε λίγο περισσότερο τους δεκάδες χιλιάδες απολυμένους συμβασιούχους και stagiaires που διαδηλώνουν τον τελευταίο μήνα στην Αθήνα και τις άλλες μεγάλες πόλεις ζητώντας δουλειά, τους εκατοντάδες απολυμένους που θα πολλαπλασιάζονται διεκδικώντας στοιχειώδη προστασία και οικονομική αρωγή.

Με αυτά τα δεδομένα είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κληθούμε ως χώρος σχετικά γρήγορα να απαντήσουμε ξανά σε ένα αντίστοιχο, πλην άτυπο δίλημμα που έρχεται ως συνέχεια του δημοψηφίσματος για το Ευρωσύνταγμα το 2005. Με ποια Ευρώπη είμαστε;

Όσοι από τη δεκαετία του ‘70 αντιμετωπίζαμε και ως πεδίο ταξικής πάλης την Ευρώπη και διακηρύτταμε εύστοχα και διορατικά την “Ευρώπη των Εργαζομένων” δεν μπορούμε να πορευόμαστε σήμερα ως απλοί ευρωπαϊστές, να βολευόμαστε ως κοσμοπολίτες, να μιλάμε με μισόλογα για το Σύμφωνο Σταθερότητας, να μην αναγνωρίζουμε ευθαρσώς σήμερα το λάθος της παροχής κριτικής ψήφου στη Συνθήκη του Μάαστριχ. Δεν γίνεται να οπισθοχωρούμε υπό τον εκβιασμό ότι κάποιοι θα μας κατηγορήσουν ότι απεμπολούμε τα ευρωπαϊκά μας χαρακτηριστικά, ότι μας σέρνουν και εδώ οι αριστεριστές και το ΚΚΕ. Εκτός και αν Ευρωπαίος είναι μόνο όποιος αποδέχεται, έστω ψιθυρίζοντας κάποιες ενστάσεις, τον Μπαρόζο, τον Αλμούνια και τον Τρισέ.

Για τους λόγους αυτούς, θα πρέπει να ξανασυζητήσουμε τον λεγόμενο “αριστερό ευρωπαϊσμό”, αλλά με τους νέους όρους που διαμορφώνει η πραγματικότητα. Η Ευρώπη και ο κόσμος όλος άλλαξε δραματικά την τελευταία δεκαετία και στη σημερινή δύσκολη οικονομική συγκυρία, ναι ενδεχομένως οι πλέον αδύναμοι κρίκοι που θα κληθούν να πληρώσουν το μάρμαρο “να δώσουν άλλη προοπτική και τροπή στις ευρωπαϊκές εξελίξεις”. Όχι όμως ο καθένας μόνος του, αλλά όλοι μαζί. Αλλά πρέπει ο καθένας να ετοιμάζεται για αυτή τη συνάντηση τακτοποιώντας παραλείψεις και λάθη του παρελθόντος, αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα του νέου τοπίου, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας “νέας Ευρωπαϊκής ταυτότητας”.

Ας συζητήσουμε έγκαιρα και ψύχραιμα ένα κορυφαίο θέμα στρατηγικής, που, κάθε φορά που επανέρχεται, διχάζει και κλείνει με μέσους όρους. Ας συζητήσουμε λοιπόν, με επιχειρήματα χωρίς να ευτελίζουμε απόψεις.

του Γιώργου Ματθαίου*

Θόρυβο επικοινωνιακό και μάλιστα μεγάλο, αλλά με μικρό πολιτικό αντίκρισμα, έχουν ξεσηκώσει τα στελέχη του ΣΥΝ μετά την ομιλία του σ. Αλέκου Αλαβάνου στην 3η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ. Όσα αναφέρω είναι αυστηρά προσωπικές απόψεις και θα παρακαλέσω τους διάφορους καλοθελητές – που θα υπάρξουν εντός του κόμματος – να μην προσπαθήσουν να τα ερμηνεύσουν ως συλλογική έκφραση του ιδεολογικοπολιτικού ρεύματος στο οποίο ανήκω. Να ξεκαθαρίσω ότι θεωρώ πως ο σ. Αλέκος Αλαβάνος δεν έχει ανάγκη από υπερασπιστές. Μπορεί από μόνος του να υπερασπίσει τον εαυτό του ή και να τον αδικήσει, όπως έχει δείξει η διαδρομή του στην Αριστερά.

Από ‘κει και πέρα, το τρέμουλο και η ομόθυμη καταγγελία της παρουσίας του στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ από τη συντριπτική πλειοψηφία των κεντρικών στελεχών του ΣΥΝ, έδειξε ότι η αναφορά του στους μηχανισμούς έπιασε τόπο. Γιατί ήξερε ότι όταν αναφερόταν σε αυτό το ζήτημα, θα έπιανε τον παλμό της βάσης. Είναι τεράστιες οι ευθύνες του γιατί δεν άλλαξε τίποτα όταν ήταν πρόεδρος του Κόμματος, αλλά αυτό δεν του απαγορεύει να αναφέρεται στο μείζον πρόβλημα του ΣΥΝ που είναι η Κουμουνδούρου. Άλλωστε όλα τα στελέχη του ΣΥΝ ήξεραν ακριβώς τις θέσεις του σ. Αλέκου Αλαβάνου. Μόνο δύο ενδεικτικά παραδείγματα:

1) Σε συνέντευξή του στην Αυγή στις 25 Φλεβάρη του 2007 είχε πει: «Ο Συνασπισμός μπορεί, νομίζω, να κάνει το μεγάλο άλμα. Φτάνει να νικήσει τον μεγάλο αντίπαλό του. Και ο μεγάλος αντίπαλος του Συνασπισμού είναι η Κουμουνδούρου, η παγίδα μιας αντιπαράθεσης στελεχών, μακριά από τα μέλη του κόμματος και την κοινωνία» και είχε ξεσηκώσει και τότε τη μήνη των στελεχών.

2) Από την τοποθέτησή του στο οργανωτικό – καταστατικό συνέδριο τον Απρίλη του 2005. Είχε πει τότε ο σ. Αλαβάνος: «Ζούμε σε μια εποχή η οποία δεν μπορεί να κινηματογραφηθεί με μία μηχανή, έχει διαφορετικές γωνίες λήψης. Και αυτές θα υπάρχουν στο κόμμα. Και τα ρεύματα ιδεών θα υπάρχουν μέσα στο κόμμα, και μπορεί να είναι πλούτος. Όμως, εδώ δεν είναι μόνο αυτό. Εδώ είναι μηχανισμοί, συσπειρώσεις, πέρα από τα ρεύματα ιδεών, προσώπων στο ηγετικό επίπεδο που δημιουργούν ένα τεράστιο βάρος στη λειτουργία του κόμματος».

Προς τι λοιπόν τώρα όλος αυτός ο κλαυθμός και οδυρμός των κεντρικών στελεχών; Ο σ. Αλαβάνος δεν άλλαξε απόψεις, το Κόμμα δεν μπόρεσε να αλλάξει και γι’ αυτό έχει βαριές ευθύνες. Όλα τα άλλα που σήμερα ψιθυρίζουν ή ψελλίζουν τα στελέχη του κόμματος περί «διχαστικής ομιλίας» είναι για εσωκομματική κατανάλωση.

Και θα πω και κάτι ακόμα: Ας απαντήσουν πολιτικά στην ομιλία του σ. Αλαβάνου όλοι αυτοί που σήμερα ξεσηκώθηκαν στον ΣΥΝ. Ο σ. Αλαβάνος μέσα από τις παραλείψεις του, τα λάθη του, τα ζικ ζακ του, έδωσε τουλάχιστον αυτοπεποίθηση στα μέλη και τους ψηφοφόρους του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ. Έδειξε ότι η δική μας Αριστερά μπορεί να ξεπεράσει τα μίζερα όρια του 3% και 4%. Ως επικεφαλής της μάχης για την υπεράσπιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου, για την υπεράσπιση του άρθρου 16, ο σ. Αλαβάνος έδωσε την πρώτη νίκη στο κίνημα της νεολαίας μέσα σε συνθήκες υποχώρησης και κρίσης της Αριστεράς. Ως επικεφαλής πέρασε το μήνυμα του ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία, άνοιγε τις πόρτες του απλού κόσμου. Έφτασε τη δική μας Αριστερά να γνωρίσει τη μεγαλύτερη έκρηξη πρόθεσης ψήφου την περίοδο 2007-2008, η οποία και πάλι υπονομεύτηκε από τη διαμάχη των κεντρικών στελεχών του ΣΥΝ. Ας μας παρουσιάσουν όλα αυτά τα στελέχη (που σήμερα του επιτίθενται) ένα επίτευγμα, εκτός από τα μαγειρέματα στα συνέδρια, την ΚΠΕ και την Π.Γ.

Και κάτι ακόμα, όσον αφορά την Ευρώπη. Ο σ. Αλέκος Αλαβάνος δεν έθεσε θέμα ευρωπαϊκού προσανατολισμού του ΣΥΝ ή της Αριστεράς, όπως πολλοί έσπευσαν να προβοκάρουν την συγκεκριμένη τοποθέτηση του. Είπε κάτι απλό: ότι αυτά τα φληναφήματα, κληρονομιά της δεκαετίας του ’80, που έχει ως «ευρωπαϊκές» θέσεις ο ΣΥΝ είναι παρωχημένα. Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καμιά σχέση με την τότε ΕΟΚ. Γι’ αυτό συμφωνώ απολύτως και με το σ. Αλέκο στην κριτική του για τον «ευρωπαϊσμό» του ΣΥΝ, αλλά και με το Νίκο Φίλη που έγραψε στην «Αυγή» της Τρίτης ότι «η κρίση του κυρίαρχου ευρωπαϊσμού επιβάλλει στην Αριστερά να αποκρούσει χωρίς περιστροφές τις πολιτικές των Βρυξελλών και ταυτόχρονα να δώσει προοπτική στους κοινωνικούς αγώνες, με πολιτικό σχέδιο».

* Ο Γιώργος Ματθαίου (Π.Κ. Γέρακα) συμμετέχει στην Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση.

ΑΜΕΣΑ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΣΤΟΝ ΣΥΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΡΙΖΑ
ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΕΚΤΑΚΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Η 3η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ, παρά την προσπάθεια ορισμένων να υπονομευθεί, κατέληξε σε ορισμένα συμπεράσματα που δίνουν ώθηση για την υπέρβαση νοοτροπιών και αγκυλώσεων της δικής μας Αριστεράς. Η μαζικότητα που είχε, μαζικότητα που ούτε οι ίδιοι οι οργανωτές της δεν περίμεναν, έδειξε ότι όλοι όσοι ονειρεύονται μια άλλη Αριστερά – ανοιχτή, δημοκρατική, ανατρεπτική μέσα στην κοινωνία και τους αγώνες – δεν λιποτάκτησαν. Έδειξε ότι οι δυνάμεις που θα μπορούσαν να παλέψουν για την αντιστροφή της πορείας του ΣΥΡΙΖΑ είναι παρούσες και θέλουν να προχωρήσουμε στην Ανασύνθεση της Αριστεράς.

Επειδή μετεκλογικά η κεντρική πολιτική σκηνή δεν θα μας αφήσει να ανασάνουμε, να λειτουργήσουμε, να αναλογιστούμε το πώς ήρθαν τα πάνω κάτω, θα πρέπει εδώ και τώρα ο ΣΥΝ να ανοίξει τη δική του συζήτηση με τη διεξαγωγή άμεσα δημοψηφίσματος για το ποιον ΣΥΡΙΖΑ θέλουμε και στη συνέχεια έκτακτου συνεδρίου, που θα ξεκαθαρίσει χωρίς συμβιβασμούς και επίπλαστες ενότητες εάν θα πάμε μακριά τον ΣΥΡΙΖΑ, ως εργαλείο νέας ενότητας και ανασύνθεσης της Αριστεράς.

Είμαστε ήδη στην περίοδο που ο δικομματισμός προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί. Συγκροτεί μια νέα σχέση κόμματος – ψηφοφόρου «πελάτη» που εγκαινίασε το ΠΑΣΟΚ με την εκλογή του Γιώργου Παπανδρέου μέσα από μαζική ψηφοφορία και ακολούθησε η Ν.Δ. προχθές, με την εκλογή του νέου αρχηγού της. Αυτό δείχνει ότι τα αστικά κόμματα βλέπουν την κρίση του πολιτικού συστήματος και προσπαθούν μέσα από αμφιλεγόμενες διαδικασίες να πετύχουν μια κάποια συμμετοχή του κόσμου τους, έστω στο επίπεδο ψήφισης του αρχηγού τους. Ειδικά η ανάδειξη του Αντώνη Σαμαρά στην ηγεσία της Δεξιάς, πέρα από το πολιτικό μήνυμα που φέρνει μαζί της, δηλ. την πιο δεξιά μετατόπιση αυτής της παράταξης, δείχνει με πρωτοφανή τρόπο την απέχθεια ακόμη και των συντηρητικών ψηφοφόρων σε κόμματα –μηχανισμούς, όπου η συζήτηση γίνεται σε κλειστά κονκλάβια «σοφών» και όχι με άνοιγμα στην κοινωνία. Δείχνει την απέχθεια των συντηρητικών ψηφοφόρων σε ό,τι έρχεται από το παρελθόν ακόμα και της ίδιας της παράταξής τους, με την καταψήφιση της Ντόρας Μπακογιάννη-Μητσοτάκη.

Συνεπώς, ως ΣΥΝ θα πρέπει να σκεφτούμε πώς θα ανοίξει η συζήτηση πρωτίστως στην Αριστερά και με συμμετοχή όλων των ανθρώπων της Αριστεράς. Όχι για καθολικές ψηφοφορίες αρχηγών, αλλά για θέσεις και προτάσεις που θα βάζουν τέλος στο σημερινό πολιτικό σκηνικό. Ο δικομματισμός ακόμη βρίσκεται σε κρίση. Δεν είναι τυχαίο ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ μοιάζει να έχει γεράσει, πριν ακόμη περάσουν 100 μέρες διακυβέρνησης. Πρέπει λοιπόν να βρούμε τρόπους όλοι οι αριστεροί να αισθανθούν ότι συμμετέχουν σε αυτή τη μεγάλη συζήτηση για τη μεγάλη Αριστερά της ανατροπής και όχι της επιβίωσης.

Στην 3η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη φάνηκε καθαρά ότι ο ΣΥΝ εξακολουθεί να πατάει σε δύο βάρκες, ακυρώνοντας την αριστερή πλειοψηφία του 5ου Συνεδρίου. Από τη μία η τροχοπέδη που βάζει συνεχώς η Ανανεωτική Πτέρυγα και από την άλλη η οξεία έως και άδικη κριτική που έκανε από τα «αριστερά» ο σ. Αλαβάνος, σε συνδυασμό με την αδυναμία ή την ατολμία της ηγετικής ομάδας του ΣΥΝ να πάρει ξεκάθαρες θέσεις προς την εδραίωση και εμβάθυνση του εγχειρήματος, μπορεί να οδηγήσουν την κατάσταση σε τέλμα.

Οι ισορροπίες κορυφής και η διάθεση να μη θιγούν τα κεκτημένα των στελεχών και της γραφειοκρατίας, ακυρώνουν στην πράξη τον καθοριστικό ρόλο που παίξαμε στη δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε η άχρωμη οραματικά στάση του σ.Τσίπρα, ούτε ο οπορτουνίστικος πατερναλισμός του σ. Αλαβάνου συνιστούν λύση.

Εμείς καταθέτουμε ξανά την πρόταση που είχαμε παρουσιάσει στο 5ο Συνέδριο του Κόμματός μας μόλις ενάμισι χρόνο πριν, όταν κάποιοι αγωνιούσαν πρωτίστως να μη σπάσει η συνεννόηση με την Ανανεωτική Πτέρυγα:

1) Να συγκροτηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε μαζικό πολιτικό σχηματισμό, με ανοιχτές επιτροπές βάσης και με εμβάθυνση της σύγκλισης σε νεολαιΐστικο καi συνδικαλιστικό επίπεδο. Μόνο με αυτές τις προϋποθέσεις θα μπορέσει να υποδεχθεί την τεράστια πολιτική δυναμική την οποία είχε απλώς «αγγίξει» την περίοδο 2007-2008.

2) Να σταθεροποιήσει και να εξειδικεύσει τη στροφή στην σύγχρονη εργατική τάξη. Προεκλογικά αυτή η στροφή εκφράστηκε με τις αναφορές στα θύματα της ευέλικτης απασχόλησης και της ανεργίας. Αυτό πλέον δεν αρκεί. Το κυριότερο είναι να οργανώσουμε τους αγώνες της, να συμβάλουμε στη συνδικαλιστική της ανασυγκρότηση, στη γενικότερη ταξική της αυτοπεποίθηση και αφύπνιση.

3) Να αποκτήσει σαφές, όχι γενικόλογο–πολιτικό ούτε «ενδεικτικό» πρόγραμμα μίνιμουμ αιτημάτων. Να κάνει την αντινεοφιλελεύθερη κατεύθυνση πρόγραμμα. Σε αυτό το στόχο, τα «15 σημεία» νομίζουμε ότι αποτελούν μαγιά.

4) Να εξειδικεύσει τη γραμμή «ενάντια στην κεντροαριστερά και τον κυβερνητισμό» σε επίπεδο κεντρικής πολιτικής σκηνής, σε επίπεδο κινήματος και σε επίπεδο προγράμματος.

5) Να ξεκαθαρίσει την τακτική του απέναντι στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Η έκκληση πρέπει να είναι ανοιχτή και ευθεία προς τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ να συστρατευθεί με την Αριστερά και το κίνημα, σε μια ταξική και αντινεοφιλελεύθερη αντιπολίτευση.

Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση

30/11/2009

του Σωτήρη Θεοδώρου*

Σύντροφοι, η πολιτική μου θέση για τη διάσταση απόψεων που έχει ξεσπάσει στους κόλπους του ΣΥΡΙΖΑ για το πώς μπορεί να προχωρήσει το ενωτικό εγχείρημα. είναι η παρακάτω:

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε μέχρι το Γενάρη που μας πέρασε να δώσει όραμα και ελπίδα στο κόσμο της αριστεράς με τις τολμηρές παρεμβάσεις του, τη δυνατή φωνή μέσα και έξω από τη Βουλή, με πρωτοπόρα συμμετοχή στα κοινωνικά κινήματα, στους χώρους δουλειάς και στη νεολαία, προσπαθώντας παράλληλα για την ενότητα της αριστεράς. Από την άλλη μεριά όμως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αναδείχτηκε σαν το βασικό όχημα για την δημιουργία ενιαίου πολιτικού φορέα, ούτε κατάφερε την αλλαγή υπέρ του στους συσχετισμούς της αριστεράς. Εκεί όμως που απέτυχε πλήρως ήταν να πλήξει τον δικομματισμό.

Σήμερα κουβεντιάζουμε για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή αν μπορεί να γίνει ενιαίος πολιτικός φορέας ενσωματώνοντας όλες τις τάσεις του. Βλέπουμε το μεγαλύτερο μέρος του ενιαίου ΣΥΝ να έχει ανακαλύψει τη κρυμμένη γοητεία του κομματικού πατριωτισμού και την προγραμματική αριστερά, αλλά και ισχυρό μέτωπο απέναντι σ΄αυτούς που θέλουν να μετεξελίξουν τον ΣΥΡΙΖΑ σε ενιαίο πολιτικό φορέα. Ο ΣΥΡΙΖΑ με τη σημερινή του μορφή ως εκλογικού σχηματισμού κατά τη γνώμη μου έχει κλείσει το κύκλο του.

Σύντροφοι, εγώ τάσσομαι με τη θέση που υποστηρίζουν και άλλοι συναγωνιστές: ότι πρέπει να ανοίξουμε τον ΣΥΡΙΖΑ και στις υπόλοιπες δυνάμεις από το χώρο της αντισυστημικής αριστεράς, της ριζοσπαστικής οικολογίας, τους αγωνιστές της λαϊκής βάσης του Πασόκ που σταδιακά αποδεσμεύονται λόγω της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που ακολουθεί. Τον ανένταχτο κόσμο που μας χτύπαγε την πόρτα κι η πόρτα ήτανε κλειστή, γιατί απλώς δεν υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ σαν ενιαίος πολιτικός φορέας. Τη νεολαία που χάνει την εμπιστοσύνη της, που είχαμε κερδίσει με τη στάση μας το Δεκέμβρη.

Πιστεύω ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα ενιαίο αντικαπιταλιστικό μέτωπο ενάντια στις πολιτικές του νεοφιλελευθερισμού, με προοπτική το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Επισημοποίηση των τάσεων του ΣΥΡΙΖΑ και λήψη αποφάσεων με ζύμωση στη βάση και ιεραρχικά σε όλα τα όργανα με απόλυτη πλειοψηφία – και σε περίπτωση που δεν συγκεντρώνει απόλυτη πλειοψηφία να επαναλαμβάνεται μεταξύ των δύο επικρατέστερων. Οι διευρυμένες πλειοψηφίες στις αρχές ενός κόμματος μόνο συνδιαλλαγές και συμψηφισμούς δημιουργούν. Για παράδειγμα, αν στη κοινοβουλευτική ομάδα υπάρχει ένα νομοσχέδιο για ψήφιση και οι 6 βουλευτές συμφωνούνε και οι 4 διαφωνούν, τότε τι θα γίνει;

Μέλος του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να γίνεται όποιος προσυπογράφει και αποδέχεται τις καταστατικές του αρχές, θέλει να είναι μέλος του και να συμμετέχει στις δραστηριότητες του – εν αντιθέσει με την πρόταση του ΣΥΝ που λέει πως όλα τα μέλη των συνιστωσών είναι αυτομάτως μέλη του ΣΥΡΙΖΑ. Δηλαδή πχ ο Λεωνίδας ο
Κύρκος που είναι κατά της λογικής του ΣΥΡΙΖΑ και σφοδρός πολέμιος του, πώς είναι δυνατόν να είναι και μέλος του ΣΥΡΙΖΑ; Θα ήθελα όλοι όσοι θελήσουν να συμμετάσχουν στην επόμενη Πανελλαδική συνδιάσκεψη να εγγραφούν σε ένα μητρώο, να πληρώσουν μια συνδρομή και να ψηφίσουν ισότιμα για τον ΣΥΡΙΖΑ που θέλουν.

Πιστεύουμε σε έναν νέο ΣΥΡΙΖΑ μακριά από μηχανισμούς και γραφεία. Μέχρι πέρσι το Γενάρη άκουγες ΣΥΡΙΖΑ κι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας το διαπερνούσε ηλεκτρισμός, σήμερα την αφήνει αδιάφορη, δεν προκαλεί τίποτα. Ας δώσουμε σ΄ αυτή τη συνδιάσκεψη την ευκαιρία που ζητάει η κοινωνία: ΣΥΡΙΖΑ μελών. Από σήμερα εγώ δηλώνω μέλος του ΣΥΡΙΖΑ.

Υστερόγραφο: Η ολομέλεια του ΣΥΡΙΖΑ στη Χίο που πραγματοποιήθηκε στις 25//11/09, μας έδωσε την ελπίδα πως οι στόχοι μας μπορούν να πραγματοποιηθούν.

* Ο Σωτήρης Θεοδώρου (Χίος, πρώην μέλος του Νομαρχιακού Γραφείου) συμμετέχει στην Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση.

του Βαγγέλη Πιλάλη*

Είναι πλέον προφανές ότι το ζήτημα του μετασχηματισμού του ΣΥΡΙΖΑ σε ενιαίο πολιτικό οργανισμό είναι απαίτηση του κόσμου της ριζοσπαστικής Αριστεράς και όχι κάποιων ξεχασμένων από την κοινωνία συνιστωσών, ή κάποιων περιθωριακών τάσεων εντός των τειχών της «θεσμικής» και «προγραμματικής» Αριστεράς.

Το γεγονός και μόνο ότι τόσο ο σημερινός πρόεδρος του ΣΥΝ (Αλέξης Τσίπρας) όσο και ο προηγούμενος (Αλέκος Αλαβάνος) θέτουν ο καθένας με τον δικό του χρωματισμό το ζήτημα της μετεξέλιξης του ΣΥΡΙΖΑ, δείχνει ότι το στοίχημα της ενότητας και της ανασύνθεσης της Αριστεράς είναι μια ώριμη ανάγκη που όχι μόνο ακουμπά σε υπαρκτές κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες, αλλά στηρίζεται και από τους ηγετικούς εκφραστές της αριστερής στροφής του κόμματος.

Οι δηλώσεις που γίνονται από τα στελέχη του κόμματος που συμμετέχουν στην Ανανεωτική Πτέρυγα λίγο πριν την 3η Συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ μοιάζουν με μεταμοντέρνο σταλινισμό. Ο ψευδεπίγραφος κομματικός πατριωτισμός έτσι όπως εκδηλώνεται -από ποικίλες κατευθύνσεις- πρέπει να μας οδηγήσει σύντομα σε έκτακτο συνέδριο.

* Ο Βαγγέλης Πιλάλης (ΠΚ Περιστερίου και μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΝ) συμμετέχει στην Πρωτοβουλία για την Αριστερή Ανασύνθεση.

Για την ιστορία, το δήθεν ρεπορτάζ είναι της Βούλας Κεχαγιά από τα Νέα, 16/11/2009.