Έθνος, εθνικισμός και μαρξισμός: Μια ‘’παλιά’’ επίκαιρη συζήτηση

άρθρο του Δημήτρη Δημητούλη

Με τη θρησκεία και την Πατρίδα

την ίδια απλώνουμεν αρίδα

τον ίδιον έχουμε σκοπό.

Κερνούμε το λαό χασίσι,

Όνειρα, ψέματα και μίση

Δε ντρέπονται για να ντραπώ.
Κ. Βάρναλης,
(Το φως που καίει, εκδ. Κέδρος)

Ένα από τα ακανθώδη ζητήματα που “ταλαιπώρησε” το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα σ’όλη τη διάρκεια του εικοστού αιώνα και “επανεμφανίζεται” με πρωτότυπο τρόπο στο έδαφος της σύγχρονης ιστορικής κρίσης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, υπήρξε εκείνο της διαλεκτικής εθνικού-ταξικού. Μια μορφή εμφάνισης της διαλεκτικής αυτής είναι η αντίθεση ανάμεσα στο εθνικισμό της αστικής τάξης που δεν εγγράφεται μόνο στο “σκληρό” πυρήνα της ιδεολογίας της, αλλά συνιστά αντεικειμενικό, συστατικό στοιχείο του ίδιου του τρόπου συγκρότησης και αναπαραγωγής του κεφαλαίου και το διεθνισμό που ανταποκρίνεται στις αντικειμενικές δυνατότητες και τάσεις της εργατικής τάξης.

Έχοντας επίγνωση της πολυπλοκότητας του εν λόγω ζητήματος και του κινδύνου της μονομερούς προσέγγισης θα θέλαμε να διατυπώσουμε κάποιες σκέψεις που αφορούν σε μερικές από τις όψεις του. Το εργατικό κίνημα κατά τον εικοστό αιώνα και σε όλες του τις εκδοχές, η αριστερά στο σύνολο της, ουδέποτε αρνήθηκαν την απερίφραστη καταγγελία του εθνικισμού.

Συγχρόνως, όμως, σε κρίσιμες στιγμές της ταξικής πάλης, όταν εκρήγνυντο οι αντιθέσεις και η έφοδος στους ουρανούς αχνοχάραζε, αν δεν ετίθετο στην ημερήσια διάταξη, τότε το κίνημα αυτό και η Αριστερά στρατευόταν εγείροντας τη σημαία του πατριωτισμού, δηλαδή του εθνικού συμφέροντος, διακρινοντάς την ριζικά, βεβαίως, από εκείνη του εθνικισμού.

Όμως η “επιλογή” αυτή δεν υπήρξε καθολικού χαρακτήρα. Ο Λένιν, η Λούξεμπουργκ και τα ανίστοιχα ρεύματα του εργατικού κινήματος -όχι πάντα με ταυτόσημο τρόπο- στην αναμέτρηση τους με την απαιτητική και κρίσιμη αυτή διαλεκτική υιοθέτησαν μια προσέγγιση διαφορετική, ενταγμένη σ’ ένα επαναστατικό πολιτικό πρόγραμμα.

AΝΑΚΟΙΝΩΣΗ της ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝ

19/12/2011

Δυστυχώς είμαστε αναγκασμένοι να καταγγείλουμε στα μέλη του Κόμματος την απαράδεκτη και ανήθικη – για την Αριστερά αλλά και για τις πάγιες θέσεις μας- συμπεριφορά της σ. Ράνιας Ιωσηφίδου. Η σ. Ιωσηφίδου έγινε μέλος της τάσης μας στο 6ο Συνέδριο και εκλέχτηκε με ποσόστωση στην ΚΠΕ, ενώ εξαρτάται επαγγελματικά από το Κόμμα. Η συντρόφισσα παραβιάζοντας την πάγια θέση της Πρωτοβουλίας για την Αριστερή Ανασύνθεση για εναλλαγή στο κεντρικό όργανο του Κόμματος σε συνεννόηση με την πλειοψηφία του Κόμματος αρνήθηκε να παραιτηθεί. Η σ. Ιωσηφίδου σε πρόσφατη ολομέλεια της τάσης μας ενημερώθηκε ότι θα τηρηθεί απαρέγκλιτα η θέση μας που μας ξεχωρίζει έμπρακτα από τη στάση των άλλων τάσεων του Κόμματος.
Όμως η σ. Ιωσηφίδου δεν έμεινε μόνο εκεί. Προκλητικά – καταρρακώνοντας κάθε έννοια αριστερής ηθικής – προχώρησε και στην ψήφιση της εισήγησης της πλειοψηφίας την ώρα μάλιστα που η τάση μας είχε διαφορετική θέση για το θέμα του λεγόμενου αντιμνημονιακού – αντινεοφιλελεύθερου μετώπου.
Η τάση μας – όπως είναι γνωστό – τηρεί με ευλάβεια από την εποχή της ίδρυσής της, το 2004, την εναλλαγή των μελών της στην ΚΠΕ και γι’ αυτό πριν από την εκλογή όποιου συντρόφου ή συντρόφισσας ζητά υπογεγραμμένες τις παραιτήσεις τους ώστε να εξασφαλιστεί η εναλλαγή ακριβώς στον 1,5 χρόνο.
Η πλειοψηφία των μελών της τάσης μας παρά τις πικρίες και τις ανήθικες πρακτικές μελών της όπως και αυτή της σ. Ράνιας Ιωσηφίδου (φαινόμενα που εμφανίστηκαν και εντάθηκαν την τελευταία τριετία) δεν πρόκειται να υποταχτεί σε πρακτικές που δεν έχουν σχέση με την ηθική της Αριστεράς και περισσότερο θυμίζουν τη ρήση: «ο εχθρός είναι εντός των τειχών» με βάση και τη συμπεριφορά της συντρόφισσας.
Όπως είναι φυσικό η σ. Ράνια Ιωσηφίδου αποπέμπεται για λόγους αρχής και δεν αποτελεί πια μέλος της τάσης.
Όσον αφορά στην άλλη θέση της ΚΠΕ (από τις 2 που εκλέξαμε στο συνέδριο) θα συμμετέχει στο όργανο ο σ. Χρήστος Πιλάλης, στη βάση της εναλλαγής.

Ίδιο πρόσωπο έρχεται, ίδιο μαντάτο φέρνει

Του Γιώργου Ματθαίου*

Κάποιοι πολιτεύονται με μεθόδους και μοντέλα παλιότερων εποχών, όπου οι ανοχές και οι αντοχές της κοινωνίας μπορούσαν να δικαιολογήσουν διαφορετικές εκδοχές και ερμηνείες πολικών επιλογών και προθέσεων. Την ώρα που η Αριστερά έχει ανάγκη από μια συγκεκριμένη και σαφή εναλλακτική λύση – όπως αυτή της παύσης πληρωμών στους δανειστές και ρήξη με την ευρωζώνη – οι συνεργασίες με δυνάμεις από το χώρο του ΠΑΣΟΚ, όπως αυτή με τη λεγόμενη «Κοινωνική Αριστερά» που ανακοινώθηκε της περασμένη Παρασκευή, σε μια γενική αντιμνημονιακή βάση, χωρίς να έχει δοκιμαστεί σε κοινωνικούς αγώνες, μάλλον δεν βοηθά να αναδειχθεί η Αριστερά σε ηγεμονική δύναμη που θα οδηγήσει σε διέξοδο τη χώρα μας από τις πολιτικές της αστικής τάξης, της τρόικας, της κυβέρνηση. Θεωρώ τεράστιο πολιτικό λάθος το «ξέπλυμα» δυνάμεων που μέχρι και πριν πέντε μήνες παρέμεναν στο ΠΑΣΟΚ, ενώ είχε ψηφιστεί το μνημόνιο, το οποίο διέλυσε την ελληνική κοινωνία και χρεοκόπησε τον ελληνικό κράτος.
Το γεγονός δεν θα έπρεπε να προκαλούσε ιδιαίτερη εντύπωση σε μας που είμαστε μέλη του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ, αφού σε μεγάλο βαθμό η αντίληψη περί παραίνεσης προς το ΠΑΣΟΚ για προοδευτικές κυβερνήσεις και φιλολαϊκές πολιτικές καλλιεργούνταν ως αυταπάτη ή επιλέγονταν ως κεντρική πολιτική πρόταση από το σύνολο της αριστεράς, τόσο από το Κόμμα μας όσο και από το ΚΚΕ.
Αυτό και μόνο δικαιολογούσε στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, την εμφάνιση τάσεων και ομάδων που δικαιολογούσαν την ύπαρξη και την παραμονή τους στο κόμμα κάτω από το αίτημα της πίεσης σε μία ηγεσία που θα μπορούσε (τάχα) να υιοθετήσει πιο προοδευτική και φιλολαϊκή πολιτική ή ακόμη και να συγκυβερνήσει με την αριστερά. Σήμερα λοιπόν, αυτοί που στήριξαν τη μετάλλαξη του ΠΑΣΟΚ σε σοσιαλφιλελεύθερο κόμμα – ιδιαίτερα την περίοδο Σημίτη- που απορροφούσαν τις εσωκομματικές αντιδράσεις εγκλωβίζοντας τη δυναμική και τον προβληματισμό εκείνων που κατανοούσαν ότι η πολιτική του ΠΑΣΟΚ ταυτιζόταν όλο και περισσότερο και στα λόγια αλλά και στην ασκούμενη πολιτική με τα συμφέροντα της αστικής τάξης – και ιδιαίτερα των πιο δυναμικών (οικονομικά) τμημάτων της. Θεωρώ ότι όχι μόνο δεν εξυπηρέτησαν την εικοσαετία που μας πέρασε την κοινωνική πλειοψηφία ή ακόμη και τους «μη προνομιούχους», αλλά. στήριξαν με πάθος την πολιτική αυτή.

Πού είναι, επιτέλους, αυτή η Αριστερά;

Κυβέρνηση έχουμε, αλλά η πολιτική κρίση είναι ανοιχτή. Οι πάνω δεν μπορούν να κυβερνήσουν και οι κάτω δεν θέλουν να κυβερνηθούν. Ελάχιστο τμήμα της κοινωνίας αναγνωρίζει σήμερα τα συμφέροντά του στην ακολουθούμενη πολιτική κι ας έχει επιστρατευτεί για τη «σωτηρία» του όλος ο αστικός θίασος της νέας «εθνοσωτηρίου» συγκυβέρνησης.
Αυτή ακριβώς την πολιτική στιγμή, αντηχεί πιο ηχηρό το ερώτημα: τι κάνει επιτέλους η Αριστερά; Ακούγεται στους χώρους δουλειάς, στα καφενεία, προκύπτει στην ανάγκη του νέου για δουλειά, του εργαζόμενου για μισθό, του φτωχού για ψωμί, του συνταξιούχου για φάρμακα. Είτε το ερώτημα διατυπώνεται ως πραγματική απορία, προσμονή, απελπισία, είτε ως άλλοθι για την απραξία, η τόσο συχνή αναπαραγωγή του ίδιου ερωτήματος από τόσα στόματα, οφείλει να μας προβληματίσει.

Πού είναι, λοιπόν, η Αριστερά; Στην πραγματικότητα, δεν είναι γενικώς η Αριστερά αυτό που λείπει, ειδικά στη χώρα μας. Αντιθέτως, η Αριστερά σε όλες της τις εκδοχές, και παρά τις ανεπάρκειές της, υπάρχει: κόμματα, οργανώσεις, συλλογικότητες, κινήσεις, συνδικαλιστές, κοινωνικοί αγωνιστές. Από την πλατεία ως την απεργία, από το σωματείο ως το «Δεν Πληρώνω», δεν λείπουν οι αριστερές απόψεις και πρακτικές. Με τις καθυστερήσεις, τους χωριστούς δρόμους, την ευρωλαγνεία ή τις αυταπάτες για τον κοινοβουλευτικό δρόμο. Δεν έχει νόημα να απαριθμήσουμε τα ζητήματα της αριστεράς, έχει χυθεί πολύ μελάνι. Ας το δούμε κι από την άλλη: υπάρχει μια αριστερά για κάθε γούστο. Κι όμως, το ερώτημα «πού είναι η Αριστερά;» τίθεται ακόμη και από τον ίδιο το «λαό» της Αριστεράς. Δε φανερώνει αυτό και μια σαφή κριτική;

Οι εργαζόμενοι της Ευρώπης δεν έχουν συμφέρον από τη διάσωση του ευρώ

Πρώτη δημοσίευση της συνέντευξης στο γερμανικό περιοδικό ‘’Μarx21’’(www.marx21.de) το οποίο δραστηριοποιείται μέσα στο Die Linke (Αριστερά) της Γερμανίας. Η συνέντευξη θα κυκλοφορήσει και σε έκδοση του Coalition of Resistance στη Βρετανία.

Πρώτα απ’όλα η κρυστάλλινη σφαίρα: Θα εξακολουθούμε να πληρώνουμε με ευρώ το 2015;

Ορισμένες χώρες θα πληρώνουν ακόμα με ευρώ, το 2015, αλλά είναι εξαιρετικά απίθανο όλα τα σημερινά μέλη της ευρωζώνης να συνεχίσoυν να το χρησιμοποιούν . Το ευρώ στην τρέχουσα μορφή του δεν είναι βιώσιμο και δεν θα επιβιώσει. Οι πιέσεις κατάρρευσης είναι εμφανείς – ακόμα και τώρα που μιλάμε η ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων είναι σε αναταραχή, επειδή οι ιδιώτες επενδυτές κινούνται προς τα γερμανικά ομόλογα, πουλώντας άλλα ομόλογα λόγω του φόβου της πτώχευσης. Κατά συνέπεια, αυξάνονται τα επιτόκια και διαταράσσεται ο κρατικός δανεισμός, καθώς και η ομαλή λειτουργία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Εάν αυτή η διαδικασία ενταθεί, το ευρώ θα καταρρεύσει σε λίγες εβδομάδες.

Η Μέρκελ κάνει τη διάκριση ανάμεσα στην τραπεζική κρίση , που προκλήθηκε από ανεύθυνους τραπεζίτες οι οποίοι άφησαν ανεξέλεγκτη την κερδοσκοπία, και την κρίση χρέους που προκλήθηκε από ανεύθυνες (μεσογειακές) κυβερνήσεις που άφησαν ανεξέλεγκτα τα χρέη. Είναι ορθή αυτή η διάκριση;

Όχι, έχουμε να κάνουμε με μία, ενιαία κρίση. Ξεκίνησε το 2007 στις ΗΠΑ ως κρίση στην αγορά ακινήτων που προκλήθηκε από την κερδοσκοπία των τραπεζών και άλλων χρηματιστών. Οι Γερμανοί τραπεζίτες συμμετείχαν επίσης σε μεγάλο βαθμό σε αυτή τη διαδικασία, αγοράζοντας χαρτιά ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου των ΗΠΑ. Όταν η φούσκα έσκασε, προέκυψε τραπεζική κρίση η οποία οδήγησε σε παγκόσμια ύφεση. Η ύφεση οδήγησε σε άνευ προηγουμένου κρατική παρέμβαση για τη διάσωση των τραπεζών και τη στήριξη της ζήτησης.

Το υψηλό δημόσιο χρέος σε πολλές χώρες στην Ευρώπη είναι άμεση συνέπεια της κρατικής παρέμβασης το 2008-2009, καθώς οι οικονομίες πέρασαν σε ύφεση. Δεν οφείλεται σε σπάταλες διαχειριστικές πρακτικές των κυβερνήσεων. Τη στιγμή αυτή είναι οι τράπεζες που βρίσκονται και πάλι σε κίνδυνο, ιδιαίτερα οι ευρωπαϊκές, επειδή κατέχουν μεγάλο όγκο δημόσιου χρέους. Δηλαδή, η κρίση του 2007-2008 δεν επιλύθηκε ποτέ πλήρως, ούτε στην Ευρώπη, ούτε αλλού. Καθώς τα ευρωπαϊκά κράτη αντιμετωπίζουν προβλήματα στον δημοσιονομικό τομέα, η κύρια απειλή είναι και πάλι για τις τράπεζες. Η κρίση τείνει να διαγράψει κύκλο επιστρέφοντας στις τράπεζες.

Αυτό λέτε εσείς. Ακούστε, όμως, μια άλλη αφήγηση: Οι Γερμανοί πέρασαν δύσκολες εποχές ιδιωτικοποιήσεων, λιτότητας και περιορισμού των μισθών και με πολύ κόπο έβαλαν σε τάξη τα του οίκου τους. Εν τω μεταξύ, όλοι οι άλλοι ζούσαν ζωή χαρισάμενη και τώρα φαίνεται σαν να ζητούν να πληρώσουν το λογαριασμό οι Γερμανοί. Είναι κατανοητό ότι οι Γερμανοί δεν θέλουν να πληρώσουν το λογαριασμό.

Είναι απόλυτα κατανοητό το να βλέπουν οι Γερμανοί εργαζόμενοι το ευρώ με καχυποψία. Να είναι απρόθυμοι να δεσμεύσουν δημόσιο χρήμα, δηλαδή χρήματα από άμεσους και έμμεσους φόρους, για τη διάσωση του ευρώ, η οποία αυτή τη στιγμή σημαίνει μια ακόμη μεγάλη διάσωση των τραπεζών. Για περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια οι Γερμανοί εργαζόμενοι έχουν ζήσει μια δύσκολη περίοδο στάσιμου εισοδήματος, απώλειας της δύναμης των συνδικάτων και γενικότερης στενότητας στους όρους διαβίωσης. Το κόστος της επανένωσης και της αναδιάρθρωσης του γερμανικού καπιταλισμού το έχουν επωμισθεί οι Γερμανοί εργάτες. Η Γερμανία ξεκίνησε με υψηλότερα επίπεδα ανταγωνιστικότητας από άλλους, αλλά έφυγε ακόμη πιό μπροστά επειδή έχει παγώσει εδώ και χρόνια το κόστος εργασίας.

Θα μας πιάσουν ξανά με τις πυτζάμες;

του Παναγιώτη Μαυροειδή,

Το κύριο άρθρο, στο φύλλο της βασικής εφημερίδας της αριστεράς “Αυγή” της 21ης Απριλίου 1967 (που δεν κυκλοφόρησε φυσικά ποτέ), είχε τίτλο “Η δικτατορία είναι αδύνατος”.

Η ελληνική αριστερά, ΔΕΝ υποτίμησε απλά το κίνδυνο μιας μεγάλης αντιδημοκρατικής και αντικοινωνικής τομής από μια στρατιωτική χούντα. Απλούστατα, ΔΕΝ πήρε χαμπάρι και αποκοίμιζε το λαό με παραμύθια.

Φυσικά δεν ήταν οι μόνοι. Ο πρωθυπουργός Π. Κανελλόπουλος ετοίμαζε μέχρι αργά την πρώτη προεκλογική του ομιλία, μέχρι να συλληφθεί. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης παραπονέθηκε ότι οι Γερμανοί που τον συνέλαβαν στην κατοχή δύο φορές νύχτα, τον άφησαν να φορέσει τα ρούχα του. Ο λοχαγός όμως που μπούκαρε στο διαμέρισμα τον πήρε όπως τον βρήκε. Με τις πυτζάμες….Ίδιο το σκηνικό με όλο το πολιτικό προσωπικό.

Που κολλάνε τώρα όλα αυτά; Επίκειται πραξικόπημα και χρειάζεται επαγρύπνηση; Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ, όσο και αν ψάχνουμε αναλογίες για να βοηθηθούμε ή για να καλύψουμε τις αδυναμίες μας. Αφορμή για την ίσως πικρόχολη αναφορά αποτελεί η αίσθηση ότι η αριστερά- η μοναδική και τυπικά αντιπολιτευτική δύναμη μετά τη συγκρότηση της μαύρης κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ-ΝΔ-ΛΑΟΣ- την ώρα της μεγάλης ευθύνης απέναντι στο λαό, φαίνεται ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ, με τα μάτια στο κοινοβούλιο, τις εκλογές και τα ποσοστά της. Αντιμετωπίζει τις εξελίξεις σαν συνηθισμένες και θεωρεί τα όπλα της μάχης (και από τις δύο μεριές) δεδομένα από παλιά.

Και όμως! Η μεγάλη υπερ-αντιδραστική τομή σε βάρος της κοινωνίας και της εργαζόμενης πλειοψηφίας ΔΕΝ επίκειται, αλλά ΣΥΝΤΕΛΕΙΤΑΙ ΤΩΡΑ!

Πολλοί θα θυμούνται τον Άγγελο Χάγιο, να μιλάει για ΧΟΥΝΤΑ κυβέρνησης, κεφαλαίου και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΠΡΙΝ από τα μνημόνια και να σηκώνονται πέτρες εναντίον του. Όχι μόνο από τους υποκριτές και γνωρίζοντες του αστικού στρατοπέδου, αλλά και από τους αφελείς και μακαρίως κοιμούμενους της ‘’καθώς πρέπει’’ αριστεράς, που έκαναν λόγο για ‘’λαϊκισμό’’ και ‘’ισοπεδωτικές λογικές’’.

Να όμως, που τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα.

Δανειακή Σύμβαση και αναδιάρθρωση: Colpo Grosso με την Ελλάδα και το ευρώ

του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου,

Γιατί Βρυξέλλες, Βερολίνο και Παρίσι λύσσαξαν να μη γίνουν εκλογές; Γιατί θέλουν γραπτές εγγυήσεις από τον Σαμαρά και γιατί περιορίστηκαν στις προφορικές όταν δεν τις έδωσε; Γιατί επιμένουν τόσο πολύ στη γρήγορη ανάληψη νέων δεσμεύσεων από τη Βουλή; Γιατί Τράπεζες και Κομισιόν υπερβαίνουν κάθε εσκαμμένο στις σχέσεις με μέλος της ΕΕ, πότε απευθύνοντας ωμά τελεσίγραφα και πότε επιβάλλοντας κυβέρνηση ή περίπου διορίζοντας Πρωθυπουργό; Εξηγούνται όλα από την οργή για τον Παπανδρέου; Τέτοια ομοβροντία ωμότατων πιέσεων ασκήθηκαν μόνο στην περίπτωση του δημοψηφίσματος για το Σχέδιο Ανάν, όταν παιζόταν η ύπαρξη κυρίαρχου κράτους στην Κύπρο και τα δικά τους δικαιώματα στο νησί. Ακούμε καθημερινά τις φοβερές καταστροφές που θα πάθουμε αν δεν εφαρμοστεί η 26η Οκτωβρίου. Κανείς δεν μας εξηγεί όμως σε τι αποβλέπουν, ή τι φοβούνται, όσοι ασκούν τις τρομερές πιέσεις. Απλώς νευρίασαν ή περιμένουν στ’ αλήθεια να σώσουν την Ελλάδα και την Ευρώπη, με τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής που, όπως και οι προηγούμενες, μόνο ειρωνεία προκαλούν στις εφημερίδες τους και τις αγορές; Ακόμη κι ένας σύμβουλος του Σόιμπλε βγήκε την επόμενη μέρα και δήλωσε ότι η συμφωνία δεν θα περπατήσει, θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερο κούρεμα!

Στην αρχή έλεγαν ότι όσα γίνονται στην Ελλάδα ήταν απαραίτητα για να μη χρεωκοπήσουμε. Το τελευταίο δεκαήμερο, το τροπάρι άλλαξε: αν δεν τα κάνουμε, θα μας διώξουν από το ευρώ. Γι’ αυτό κόβονται μισθοί και συντάξεις, απολύονται εργαζόμενοι, περιορίζονται επιδόματα τυφλών και αναπήρων, στενάζουν νοσοκομεία και σχολεία, διαλύεται κράτος, οικονομία, κοινωνία, άμυνα, βουλιάζει και καταστρέφεται μια ολόκληρη χώρα ενώπιόν μας. Το τελικό επιχείρημα που, λέγεται, έπεισε τον Σαμαρά να αλλάξει εν μια νυχτί την πολιτική του, ήταν ότι θα χρεωθεί έξοδο από την Ευρώπη, αν δεν συμφωνήσει στην άμεση ψήφιση από τη Βουλή της δανειακής σύμβασης και την εφαρμογή της 26.10.

ΕΕ και Ελλάδα: καπιταλιστική κρίση και ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί

του Σταύρου Μαυρουδέα*

Η χώρα μας σήμερα βρίσκεται κυριολεκτικά στο επίκεντρο της πρώτης μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης του 21ου αιώνα και πιθανά της τέταρτης παγκόσμιας κρίσης του καπιταλισμού (μετά από αυτές του 1873, 1929 και 1973). Έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αριστερά και ιδιαίτερα για τους κομμουνιστές να κατανοηθεί ορθά η φύση και ο χαρακτήρας αυτής της κρίσης. Και αυτό γιατί ορθά η κομμουνιστική πολιτική (δηλαδή η εφαρμοσμένη ενότητα στρατηγικής και τακτικής) απαιτεί – σε αντίθεση με τις κοντόθωρες και βολονταριστικές αστικές πολιτικές – μία στιβαρή γείωση στην ανάλυση του επιστημονικού σοσιαλισμού. Και αυτό ακριβώς επειδή ο στόχος της κομμουνιστικής πολιτικής δεν είναι απλά κάποια βραχυπρόθεσμη η μεσοπρόθεσμη «λύση» αλλά οι όποιες τέτοιες προτάσεις πρέπει να συνδέονται με την προοπτική του σοσιαλισμού. Όσες φορές η Αριστερά και οι κομμουνιστές φαλκίδευσαν αυτό το κρίσιμο κριτήριο συνήθως το πλήρωσαν ακριβά τόσο αυτοί όσο, και πιο σημαντικό, η υπόθεση την οποία υπηρετούν.

Οι αστικές ερμηνείες για την ελληνική κρίση είναι τόσο απλοϊκές που κανονικά μόνο θυμηδία θα έπρεπε να προκαλούν. Στις πιο πλήρεις (και σπάνιες) εκδοχές τους υποστηρίζουν τα ακόλουθα για την ελληνική κρίση. Πρώτον, ότι δεν συνδέεται με την οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2007-8. Αυτό συμπληρώνεται με τις θέσεις ότι η κρίση του 2007-8 είναι (α) μία χρηματοπιστωτική κρίση και (β) ότι ήδη από το 2009-10 έχει ξεπερασθεί. Δεύτερον, ότι η ελληνική κρίση έχει κυρίως εσωτερικά αίτια που είναι ο σπάταλος δημόσιος τομέας (λόγω υπερβολικών εργατικών διεκδικήσεων) σε συνδυασμό με ένα πελατειακό και διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα (που προβάλλεται περίπου ως για ψηφοθηρικούς λόγους υπηρέτης των εργαζόμενων και των μικρομεσαίων και εχθρός της υγιούς επιχειρηματικής δραστηριότητας [σε υποτιθέμενη διάκριση από τις διαπλεκόμενες επιχειρηματικές «αρπαχτές»]). Συνέπεια των δύο αυτών υποστηρίζεται ότι είναι η φθίνουσα ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Το πρώτο υποτίθεται ότι τεκμηριώνεται με την αύξηση του ονομαστικού μοναδιαίου κόστους εργασίας (δηλαδή του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος) ενώ παραγνωρίζεται ότι το πραγματικό μοναδιαίο κόστος εργασίας είναι φθίνον όπως επίσης ότι το μερίδιο των μισθών στο συνολικό προϊόν. Επίσης εσκεμμένα παραγνωρίζονται (α) η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας και (β) η ληστεία των λαϊκών εισοδημάτων μέσω των υπέρογκων αυξήσεων στα είδη μαζικής κατανάλωσης (που δεν εκφράζεται στο δείκτη του πληθωρισμού). Για το δεύτερο προβάλλονται διάφορες κραυγαλέες περιπτώσεις διαπλοκής και παραγνωρίζεται η συστηματική και καθ’ όλα νόμιμη στήριξη της «υγιούς» επιχειρηματικής δραστηριότητας (με επιδοτήσεις, σκανδαλώδεις μειώσεις φορολογίας και εγνωσμένης συγκάλυψης της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής). Συνεπεία των προαναφερθέντων δύο παραγόντων η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από φθίνουσα ανταγωνιστικότητα (εξ ου και τα προβλήματα στο ισοζύγιο πληρωμών). Επιπλέον, το σπάταλο πελατειακό κράτος δημιουργεί δημοσιονομικά ελλείμματα (που υποτίθεται στερούν πόρους από τις «υγιείς» επιχειρηματικές δραστηριότητες) και τα ελλείμματα αυτά χρηματοδοτούνται με εξωτερικό δανεισμό. Έτσι προκύπτουν τα δίδυμα ελλείμματα, δηλαδή το δημοσιονομικό έλλειμμα που οδηγεί σε υπέρμετρο εξωτερικό (δημόσιο) χρέος. Τρίτον, στις σπάνιες περιπτώσεις που η ελληνική κρίση δεν θεωρείται μόνο εσωτερική υπόθεση αλλά αναγνωρίζονται και εξωτερικά αίτια αυτά είναι μόνο ο φθηνός δανεισμός λόγω της (με ψευδή στοιχεία (greekstatistics) και υποτίθεται εν αγνοία των κουτόφραγκων) συμμετοχής στην ΟΝΕ.
Οι αστικές ερμηνείες της ελληνικής κρίσης έχουν σοβαρότατα αναλυτικά και εμπειρικά προβλήματα,

Η αστική τάξη ψάχνει την καταλληλότερη βοναπαρτιστική λύση και η ελληνική Αριστερά ζει μέσα σε χίμαιρες και πανικούς!

του Πάνου Κοσμά από το Κόκκινο

Τι θα συνέβαινε αν γινόταν το δημοψήφισμα για το ευρώ;

Για λίγες ώρες, ύστερα από την αναγγελία του δημοψηφίσματος για το ευρώ από τις Κάννες, η ελληνική Αριστερά έζησε τη δική της «έξαψη». Οι οπαδοί τού «Έξω από το ευρώ» καταλήφθηκαν από ιερή συγκίνηση: ήρθε η ώρα μας, ο Παπανδρέου μας έφερε την έξοδο από το ευρώ στο πιάτο! Αντίστοιχα, στο στρατόπεδο του «αριστερού ευρωπαϊσμού» (και δεν εννοούμε τον Κουβέλη -αυτός είναι καθεστωτικός ευρωπαϊσμός- αλλά κομμάτια του ΣΥΝ) επικράτησε πανικός: μήπως να απέχουμε; πώς θα διαπράξουμε την ιεροσυλία να ψηφίσουμε «Όχι» σε δημοψήφισμα για το ευρώ; Ωστόσο, η αστική τάξη δεν ρίσκαρε τελικά τη «φυγή προς τα μπρος» με το δημοψήφισμα, επέλεξε έναν άλλο δρόμο για το βοναπαρτισμό, κι έτσι οι πανηγυρίζοντες του «Έξω από το ευρώ» χάνουν τον παράδεισό τους ενώ οι πανικοβλημένοι αριστεροί ευρωπαϊστές ξαναποκτούν τον έλεγχο της αναπνοής τους…

Ευτυχώς, ίσως, τελικά, γιατί με τέτοια Αριστερά καμία ευκαιρία δεν είναι πραγματική ευκαιρία – τουλάχιστον όχι ακόμα!

Αριστερός ευρωπαϊσμός και «Έξω από το ευρώ»

Και στις δύο πτέρυγες (όσον αφορά τη θέση τους για το ευρώ) της Αριστεράς απουσιάζει πλήρως το μαρξιστικό υπόβαθρο στην προβληματική τους. Ο Μαρξ ονόμασε το βασικό του έργο, το «Κεφάλαιο», «κριτική της πολιτικής οικονομίας». Μας δίδαξε ότι δεν υπάρχει «αριστερή πολιτική οικονομία», ότι η πολιτική οικονομία δεν είναι επιστήμη, ότι το κεφάλαιο δεν είναι οικονομικό μέγεθος αλλά κοινωνική σχέση. Αυτό σημαίνει (προκειμένου για τη συζήτηση σχετικά με το πρόγραμμα και τα αιτήματα που διατυπώνει η Αριστερά σε συνθήκες δομικής κρίσης του καπιταλισμού) ότι η κοινωνία δεν είναι ένα ουδέτερο έδαφος πάνω στο οποίο εφαρμόζονται οικονομικά μοντέλα, τα οποία τάχα έχουν την ικανότητα από την ίδια τη δομή τους να προκαλούν προκαθορισμένα οικονομικά αποτελέσματα. Αυτός δεν είναι μαρξιστικός, αλλά αστικός τρόπος σκέψης! Κι όμως, οι μεν ευρωπαϊστές μέσα στην Αριστερά φαντάζονται ένα κεϊνσιανό μοντέλο «παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας» εντός του ευρώ με πυρήνα του οικονομικά μέτρα αύξησης της ζήτησης, οι δε οπαδοί τού «Έξω από το ευρώ» φαντάζονται ένα κεϊνσιανό μοντέλο «παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας» με πυρήνα του τις θαυματουργές ιδιότητες του εθνικού νομίσματος. Οι πρώτοι λένε περίπου το εξής: Λόγω δογματικής εμμονής, οι κυρίαρχοι κύκλοι (το να λέμε για τάξεις είναι… πρωτογονισμός και εξάλλου μπορεί να τρομάξει τους μικροαστούς ψηφοφόρους…) επιμένουν σε ένα μοντέλο διαχείρισης της κρίσης που αντί να δίνει λύση, την επιδεινώνει. Γι’ αυτό χρειάζεται επειγόντως στροφή στον κεϊνσιανισμό: αντί για πολιτικές λιτότητας που καταβαραθρώνουν τη ζήτηση, βαθαίνουν τη λιτότητα και αυξάνουν το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, χρειάζονται πολιτικές στήριξης των εισοδημάτων, των δημόσιων επενδύσεων, τελικά της λαϊκής και δημόσιας κατανάλωσης, δηλαδή της συνολικής ζήτησης. Ώστε να αυξηθεί το ΑΕΠ, να αυξηθούν τα δημόσια έσοδα, να μειωθεί ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ. «Να το κάνουμε όπως ο Ρούζβελτ κι όχι όπως ο Χούβερ!» λένε τελικά αυτοί οι σοσιαλδημοκράτες της Αριστεράς. Και τότε, σε τι θα διαφέρουμε από τον… Ρούζβελτ ώστε να αξίζουμε τον τίτλο Αριστερά; Προστίθεται λοιπόν στην κεντρική ιδέα της αύξησης της ζήτησης επικουρικά μια επιπλέον ατζέντα: να φορολογήσουμε βαριά το κεφάλαιο (κι ωστόσο όχι τόσο βαριά όσο ο Ρούζβελτ…), να μειώσουμε τους εξοπλισμούς (μακάρι να το λένε το ίδιο εύκολα και όταν πλησιάσει ο πόλεμος), να εθνικοποιήσουμε τις τράπεζες (ωστόσο χρειάστηκε να περάσει πάνω από ένας χρόνος μνημονίου για να ξεκολλήσει ο ΣΥΝ από τη θέση για δημιουργία «δημόσιου πυλώνα» στις τράπεζες και να μιλήσει για κοινωνικοποίηση, αλλά ακόμη δεν δέχεται το «χωρίς αποζημίωση των μεγαλομετόχων»), να διαγράψουμε μεγάλο τμήμα του χρέους (αφού ξεκίνησαν από την επαναδιαπραγμάτευση, για να φτάσουν, σε μια παράλληλη κίνηση με τις πολιτικές των «από πάνω», στο «κούρεμα» της Αριστεράς). Είναι αλήθεια ότι το μόνο απ’ όλα αυτά που δεν έκανε ο Ρούσβελτ είναι να διαγράψει χρέος – αλλά τότε αυτή η πτυχή της κρίσης απλώς δεν υπήρχε για τις ΗΠΑ…

Μήπως όμως όλα αυτά ο αριστερός ευρωπαϊσμός τα εντάσσει σε ένα σοσιαλιστικό σχέδιο;

Ο Παπαδήμος, ο Μόντι και η επερχόμενη σύρραξη

του Ηλία Ιωακείμογλου

10 November 2011

Γράφουν σήμερα οι Financial TImes:
Stand by for the rise of the technocrats. Apparently, the answer to the huge problems of the eurozone is the replacement of elected premiers with economic experts – approved officials dropped from European institutions. In Greece, Lucas Papademos, a former vice-president of the European Central Bank, has been pushed hard for the job; in Italy, Mario Monti, another economist and a former EU Commissioner, is much mentioned. They may lack a democratic mandate but they’re fantastically well regarded in Frankfurt.

Ο Παπαδήμος, ο Μόντι και η επερχόμενη σύρραξη

Οι εξελίξεις αυτές είναι ένα επεισόδιο στη μακρά πορεία απονέκρωσης της αστικής δημοκρατίας που ξεκίνησε με την οικοδόμηση της νομισματικής ένωσης της Ευρώπης. Οι προϋποθέσεις αυτής της πορείας ήταν ευθύς εξαρχής ενσωματωμένες στους ίδιους τους κανόνες που συνοδεύουν την ύπαρξη και την κυκλοφορία του ευρώ. Πιο αναλυτικά:

Η ιδέα. Οι κανόνες λειτουργίας της νομισματικής ένωσης της Ευρώπης βασίζονται, μεταξύ άλλων, στην ρητά διατυπωμένη ιδέα ότι οι πολιτικοί και οι δημοκρατικές διαδικασίες δεν διαθέτουν αξιοπιστία σε ό,τι αφορά την οικονομική πολιτική διότι πριμοδοτούν αποφάσεις βραχυπρόθεσμης τόνωσης της οικονομίας, που μειώνουν μεν άμεσα την ανεργία, αλλά έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε πιο μακροχρόνια διάρκεια διότι αυξάνουν τον πληθωρισμό και μειώνουν την ανταγωνιστικότητα, αυξάνουν έτσι το εξωτερικό έλλειμμα, μειώνουν την ζήτηση και αυξάνουν τελικά την ανεργία. Αντιθέτως, οι ειδικοί των κεντρικών τραπεζών, σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, δεν υπόκεινται σε πολιτικές πιέσεις που απορρέουν από την ανάγκη του πολιτικού κόσμου να είναι δημοφιλής, και ως εκ τούτου μπορούν να πάρουν, οι “τεχνοκράτες”, τις ορθές αποφάσεις, με βάση τις μακροχρόνιες επιπτώσεις που αυτές έχουν.